49.6 แบบฝึกหัด
ทำในกระดาษก่อน แล้วค่อยใส่คำตอบให้เว็บตรวจ ตอบผิดได้ไม่จำกัดครั้ง ติดจริงๆ ค่อยเปิดคำใบ้ทีละขั้น และเปิดวิธีทำหลังทำเสร็จแล้วเท่านั้น
ข้อ 1 ค่าเฉลี่ย
หาค่าเฉลี่ยของ
คำใบ้ขั้นที่ 1
บวกข้อมูลทุกตัวแล้วหารจำนวนตัว
ดูวิธีทำ
- ค่าเฉลี่ยคือผลรวมของข้อมูลหารด้วยจำนวนข้อมูล
- ผลรวม
- มีข้อมูล ตัว จึงได้
- ตรวจด้วยระยะจากค่าเฉลี่ย รวมกันได้ ตามสมบัติของค่าเฉลี่ย
ข้อ 2 มัธยฐาน
หามัธยฐานของ
คำใบ้ขั้นที่ 1
เรียงก่อนแล้วดูว่าจำนวนข้อมูลคู่หรือคี่
ดูวิธีทำ
- มัธยฐานต้องเรียงข้อมูลก่อน ได้
- มีข้อมูล ตัวซึ่งเป็นจำนวนคู่ จึงไม่มีตัวกลางตัวเดียว ต้องใช้สองตัวกลางคือตัวที่ และ ได้ กับ
- มัธยฐาน ค่านี้ไม่ได้อยู่ในข้อมูลก็ได้
ข้อ 3 เลือกค่ากลาง
ข้อมูลค่าใช้จ่ายมีค่าสูงสุดโต่งหนึ่งค่า ค่ากลางใดมักทนต่อค่านั้นได้ดีกว่า
คำใบ้ขั้นที่ 1
พิจารณาว่าการเปลี่ยนค่าสุดโต่งดึงค่ากลางใดมากกว่า
ดูวิธีทำ
ค่าเฉลี่ยใช้ขนาดของข้อมูลทุกตัว ถ้าค่าสุดโต่งใหญ่ขึ้น ผลรวมก็ใหญ่ขึ้น ค่าเฉลี่ยจึงถูกดึงตาม
มัธยฐานใช้แค่ตำแหน่งกลางหลังเรียง ค่าสุดโต่งอยู่ปลายแถวอยู่แล้ว จะใหญ่ขึ้นเท่าไรก็ยังอยู่ปลายแถว ตัวกลางจึงไม่เปลี่ยน เช่น มีค่าเฉลี่ย แต่มัธยฐาน ตรงกับคนส่วนใหญ่มากกว่า
ดังนั้นมัธยฐานทนต่อค่าสุดโต่งได้ดีกว่า
ข้อ 4 ความแปรปรวนตัวอย่าง
ข้อมูลตัวอย่าง มีความแปรปรวนตัวอย่างเท่าไร
คำใบ้ขั้นที่ 1
หาผลรวมกำลังสองระยะจากค่าเฉลี่ยแล้วหาร n ลบหนึ่ง
ดูวิธีทำ
- ค่าเฉลี่ย
- ระยะจากค่าเฉลี่ย ยกกำลังสองได้ รวม
- ข้อมูลเป็นตัวอย่าง จึงหารด้วย ไม่ใช่
- ได้
ข้อ 5 การเลื่อนข้อมูล
ถ้าทุกคนสอบเพิ่มคนละห้าคะแนน ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานเปลี่ยนอย่างไร
คำใบ้ขั้นที่ 1
ลองลบค่าเฉลี่ยหลังเลื่อนข้อมูลด้วยค่าคงที่เท่ากัน
ดูเฉลยและเกณฑ์ตรวจ
ให้คะแนนเดิมเป็น และค่าเฉลี่ยเดิมเป็น เมื่อทุกคนได้เพิ่มห้าคะแนน คะแนนใหม่คือ
- ผลรวมใหม่เพิ่มขึ้น หารด้วย จึงได้ค่าเฉลี่ยใหม่ ค่าเฉลี่ยเพิ่มห้า
- ระยะจากค่าเฉลี่ยใหม่คือ เท่าเดิมทุกตัว
- ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานคำนวณจากระยะเหล่านี้เท่านั้น จึงคงเดิม
การเลื่อนข้อมูลทั้งชุดย้ายตำแหน่ง แต่ไม่เปลี่ยนว่าข้อมูลห่างกันเท่าไร
ข้อ 6 รวมคะแนนสองห้อง
ห้อง ก คนเฉลี่ย ห้อง ข คนเฉลี่ย ค่าเฉลี่ยรวมเท่าไร
คำใบ้ขั้นที่ 1
กู้คืนผลรวมคะแนนแต่ละห้องก่อนหารจำนวนรวม
ดูวิธีทำ
- ค่าเฉลี่ยคูณจำนวนคนได้ผลรวมคะแนน ห้อง ก รวม ห้อง ข รวม
- ผลรวมคะแนนสองห้อง
- จำนวนคนรวม
- ค่าเฉลี่ยรวม ใกล้ มากกว่า เพราะห้อง ข มีคนมากกว่าสามเท่า
ข้อ 7 คะแนนวิชาฟิสิกส์
คะแนนฟิสิกส์ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน คะแนนมาตรฐานเท่าไร
คำใบ้ขั้นที่ 1
ลบค่าเฉลี่ยจากคะแนนแล้วหารส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน
ดูวิธีทำ
- ระยะจากค่าเฉลี่ย คะแนน
- หารด้วยส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานเพื่อเปลี่ยนเป็นจำนวนเท่าของส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน
- คะแนนนี้สูงกว่าค่าเฉลี่ยหนึ่งจุดห้าเท่าของส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน
ข้อ 8 ควอร์ไทล์ที่หนึ่ง
ข้อมูลเรียง ใช้ตำแหน่ง จงหา
คำใบ้ขั้นที่ 1
หาตำแหน่งก่อนแล้วอ่านค่าจากข้อมูลที่เรียงแล้ว
ดูวิธีทำ
- ข้อมูลเรียงแล้ว มี ตัว
- ตำแหน่งของ คือ เป็นจำนวนเต็ม จึงไม่ต้องแทรกค่า
- ข้อมูลตัวที่ คือ ดังนั้น
ข้อ 9 ค่าเฉลี่ยจากตารางแจกแจงความถี่
สำรวจนักเรียน ม.6 จำนวน คนว่าออกกำลังกายสัปดาห์ละกี่ชั่วโมง ได้ผลดังตาราง จงประมาณค่าเฉลี่ยของเวลาออกกำลังกาย
| เวลา (ชั่วโมง) | ความถี่ |
|---|---|
คำใบ้ขั้นที่ 1
หาจุดกึ่งกลางของแต่ละช่วงก่อน
คำใบ้ขั้นที่ 2
คูณความถี่กับจุดกึ่งกลางแต่ละช่วงแล้วรวม จากนั้นหารด้วยจำนวนคนทั้งหมด ไม่ใช่จำนวนช่วง
ดูวิธีทำ
- ไม่รู้ค่ารายคน จึงให้ทุกคนในช่วงมีค่าเท่ากับจุดกึ่งกลางของช่วง ได้ ชั่วโมง
- คูณความถี่กับจุดกึ่งกลางเพื่อประมาณผลรวมของแต่ละช่วง
- รวมกัน ชั่วโมง
- หารด้วยจำนวนคน ได้ ชั่วโมง
- ตรวจ ค่าเฉลี่ยอยู่ในช่วง ซึ่งมีคนมากที่สุด จึงสมเหตุสมผล
ข้อ 10 ผลไม้ชนิดไหนขนาดไม่สม่ำเสมอ
แม่ค้าชั่งผลไม้ทุกลูกในร้าน กล้วยหอมหนักเฉลี่ย กรัม ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน กรัม ส้มหนักเฉลี่ย กรัม ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน กรัม ผลไม้ชนิดที่มีขนาดไม่สม่ำเสมอมากกว่าเมื่อเทียบกับน้ำหนักของตัวเอง มีสัมประสิทธิ์การแปรผันกี่เปอร์เซ็นต์ ตอบเป็นทศนิยมสองตำแหน่ง
คำใบ้ขั้นที่ 1
ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานมากกว่าไม่ได้แปลว่ากระจายสัมพัทธ์มากกว่า ต้องเทียบกับขนาดของค่าเฉลี่ย
คำใบ้ขั้นที่ 2
หาสัมประสิทธิ์การแปรผัน σ ÷ μ × 100 ของทั้งสองชุดแล้วเลือกชุดที่มากกว่า
ดูวิธีทำ
- ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานของกล้วยหอม กรัมมากกว่าของส้ม กรัม แต่กล้วยหอมก็หนักกว่าด้วย จึงต้องเทียบการกระจายกับค่าเฉลี่ยของแต่ละชนิด
- กล้วยหอม เปอร์เซ็นต์
- ส้ม เปอร์เซ็นต์
- ส้มมีสัมประสิทธิ์การแปรผันมากกว่า จึงมีขนาดไม่สม่ำเสมอมากกว่าเมื่อเทียบกับน้ำหนักของตัวเอง คำตอบคือ เปอร์เซ็นต์