descartesclytie0x/descartes-math-platform
บทที่ 33 ตรรกศาสตร์ตรงกับหนังสือ พื้นฐาน ม.4 บทที่ 2 และเพิ่มเติม ม.4 เล่ม 1 บทที่ 2พื้นฐานเพิ่มเติม

33.6 แบบฝึกหัด

ทำในกระดาษก่อน แล้วค่อยใส่คำตอบให้เว็บตรวจ ตอบผิดได้ไม่จำกัดครั้ง ติดจริงๆ ค่อยเปิดคำใบ้ทีละขั้น และเปิดวิธีทำหลังทำเสร็จแล้วเท่านั้น

ข้อ 1 ประโยคใดเป็นประพจน์

ระดับง่าย

เลือกประโยคที่เป็นประพจน์

คำตอบ

คำใบ้ขั้นที่ 1

ประโยคบอกเล่าที่เป็นเท็จก็เป็นประพจน์ได้

คำใบ้ขั้นที่ 2

คำถามและประโยคที่ยังไม่ระบุตัวแปรไม่มีค่าจริงเท็จแน่นอน

ดูวิธีทำ

99 เป็นจำนวนคู่ เป็นข้อความบอกเล่าที่เป็นเท็จจึงเป็นประพจน์ คำถามและประโยคเปิดยังไม่มีค่าความจริงแน่นอน

ข้อ 2 และกับหรือ

ระดับง่าย

ให้ p=Tp=T และ q=Fq=F รูปแบบใดเป็นจริง

คำตอบ

คำใบ้ขั้นที่ 1

และต้องจริงทั้งคู่ แต่หรือต้องจริงอย่างน้อยหนึ่ง

คำใบ้ขั้นที่ 2

นิเสธ p กลับค่าความจริงของ p

ดูวิธีทำ

ตรวจทีละตัวเลือก p∨qp\vee q ขอแค่อย่างน้อยหนึ่งตัวจริง pp จริงแล้วจึงได้ T∨F=TT\vee F=T ส่วน p∧qp\wedge q ต้องจริงทั้งคู่ แต่ qq เท็จ จึงได้ T∧F=FT\wedge F=F และ ∼p\sim p กลับค่าของ pp ที่จริง จึงได้ FF ข้อที่จริงคือ p∨qp\vee q

ข้อ 3 ลูกศรที่เป็นเท็จ

ระดับง่าย

ถ้า p→qp\to q เป็นเท็จ คู่ค่าความจริงของ p,qp,q คือข้อใด

คำตอบ

คำใบ้ขั้นที่ 1

ลูกศรผิดเพียงกรณีที่เหตุจริงแต่ผลเท็จ

ดูวิธีทำ

ลูกศรเปรียบเหมือนคำสัญญา ถ้า pp แล้ว qq ผิดสัญญาได้กรณีเดียว คือเงื่อนไข pp เกิดขึ้นจริงแต่ qq ไม่เกิด ไล่ทั้งสี่คู่ คู่ T,T ทำตามสัญญา คู่ F,T และ F,F เงื่อนไขไม่เกิดจึงไม่ผิดสัญญา เหลือคู่ p=Tp=T q=Fq=F เพียงคู่เดียวที่ทำให้ p→qp\to q เท็จ

ข้อ 4 นับแถวจริง

ระดับกลาง

ในตารางสามตัวแปร p,q,rp,q,r รูปแบบ (p∧q)→r(p\wedge q)\to r เป็นจริงกี่แถว

คำใบ้ขั้นที่ 1

สามตัวแปรมีทั้งหมดแปดแถว

คำใบ้ขั้นที่ 2

หาว่าเหตุในวงเล็บจริงพร้อมผลเท็จได้กี่แถว แล้วลบจากทั้งหมด

ดูวิธีทำ

มี 88 แถวทั้งหมด เท็จเพียงแถว p=q=Tp=q=T และ r=Fr=F จึงจริง 77 แถว

ข้อ 5 กฎการเข้าห้องทดลอง

ระดับง่าย

กฎบอกว่า ถ้าเข้าห้องทดลองต้องใส่แว่นนิรภัย วันนี้บีเข้าห้องทดลอง และกฎเป็นจริง สรุปอะไรได้

คำตอบ

คำใบ้ขั้นที่ 1

ให้ p แทนเข้าห้องทดลอง และ q แทนใส่แว่น

คำใบ้ขั้นที่ 2

เมื่อ p จริงและลูกศรจริง q ต้องเป็นอะไร

ดูวิธีทำ

ให้ pp คือเข้าและ qq คือใส่แว่น จาก p→qp\to q กับ pp จึงสรุป qq ได้

ข้อ 6 ตรวจเหตุผลเรื่องรถ

ระดับกลาง

ถ้ารถติดแล้วต้นจะมาสาย วันนี้ต้นมาสาย จึงสรุปว่ารถติด จงอธิบายว่าข้ออ้างนี้สมเหตุสมผลหรือไม่ พร้อมกรณีค้าน

คำใบ้ขั้นที่ 1

ลองให้รถไม่ติดแต่ต้นยังมาสายเพราะสาเหตุอื่น

คำใบ้ขั้นที่ 2

ตรวจว่าเหตุทั้งสองยังจริงแต่ผลรถติดเท็จได้หรือไม่

ดูเฉลยและเกณฑ์ตรวจ

ไม่สมเหตุสมผล ให้รถไม่ติดแต่ต้นมาสายเพราะตื่นสาย เหตุ ถ้ารถติดแล้วมาสาย ยังจริง และมาสายจริง แต่ข้อสรุปรถติดเท็จ เกณฑ์ตรวจคือระบุเหตุจริงครบและผลเท็จชัดเจน

ข้อ 7 นิเสธลูกศร

ระดับง่าย เฉพาะสายเพิ่มเติม

นิเสธของ p→qp\to q สมมูลกับข้อใด

คำตอบ

คำใบ้ขั้นที่ 1

นิเสธลูกศรต้องบรรยายกรณีเดียวที่ลูกศรเป็นเท็จ

ดูวิธีทำ

ลูกศรเป็นเท็จเมื่อ pp จริงและ qq เท็จ จึงได้นิเสธ p∧∼qp\wedge\sim q

ข้อ 8 สัจนิรันดร์

ระดับง่าย เฉพาะสายเพิ่มเติม

ข้อใดเป็นสัจนิรันดร์

คำตอบ

คำใบ้ขั้นที่ 1

ลองแทน p เป็นจริงและเท็จทั้งสองกรณี

คำใบ้ขั้นที่ 2

สัจนิรันดร์ต้องจริงทุกแถว ไม่ใช่บางแถว

ดูวิธีทำ

สัจนิรันดร์ต้องจริงทุกแถว แทน p=Tp=T ใน p∨∼pp\vee\sim p ได้ T∨F=TT\vee F=T แทน p=Fp=F ได้ F∨T=TF\vee T=T จริงทั้งสองแถว จึงเป็นสัจนิรันดร์ ส่วน p∧∼pp\wedge\sim p ได้ T∧FT\wedge F กับ F∧TF\wedge T เท็จทุกแถว และ p→qp\to q เท็จในแถว p=Tp=T q=Fq=F จึงไม่เป็นสัจนิรันดร์

ข้อ 9 นิเสธของทุก

ระดับง่าย เฉพาะสายเพิ่มเติม

นิเสธของ นักเรียนทุกคนส่งงาน คือข้อใด

คำตอบ

คำใบ้ขั้นที่ 1

การหักล้างคำว่าทุกต้องมีข้อยกเว้นอย่างน้อยหนึ่งคน

คำใบ้ขั้นที่ 2

ไม่จำเป็นต้องบอกว่าทุกคนไม่ส่ง

ดูวิธีทำ

การหักล้าง ทุก ใช้เพียงนักเรียนอย่างน้อยหนึ่งคนไม่ส่งงาน ไม่จำเป็นต้องไม่มีใครส่งเลย

ข้อ 10 นับพยาน

ระดับกลาง เฉพาะสายเพิ่มเติม

เมื่อ U={−2,−1,0,1,2,3}U=\{-2,-1,0,1,2,3\} มีค่า xx ที่ทำให้ x2<4x^2<4 กี่ค่า

คำใบ้ขั้นที่ 1

ยกกำลังสองสมาชิกใน U ทีละตัว

คำใบ้ขั้นที่ 2

เครื่องหมายน้อยกว่าไม่รวมค่าที่กำลังสองเท่ากับสี่

ดูวิธีทำ

UU มีหกตัว ยกกำลังสองทีละตัว −2,−1,0,1,2,3-2,-1,0,1,2,3 ได้ 4,1,0,1,4,94,1,0,1,4,9 เงื่อนไขคือน้อยกว่า 44 อย่างเดียว ไม่รวมเท่ากับ ค่าที่ผ่านคือ −1,0,1-1,0,1 ส่วน ±2\pm2 ให้เท่ากับ 44 และ 33 ให้ 99 จึงไม่ผ่าน ได้ 33 ค่า

ข้อ 11 ย้อนหาค่าแล้วคำนวณต่อ

ระดับกลาง

ถ้า (p∧∼q)→r(p\wedge\sim q)\to r เป็นเท็จ ข้อใดถูกต้อง

คำตอบ

คำใบ้ขั้นที่ 1

ลูกศรเท็จได้กรณีเดียว คือเหตุจริงและผลเท็จ

คำใบ้ขั้นที่ 2

เหตุ p ∧ ∼q ที่จริงบังคับค่าของ p และ q ต่อได้อีกชั้น

ดูวิธีทำ

ตัวเชื่อมหลักคือลูกศรที่เป็นเท็จ จึงบังคับว่าเหตุ p∧∼qp\wedge\sim q จริง และผล rr เท็จ เหตุเป็น และ ที่จริง จึงได้ pp จริง และ ∼q\sim q จริง ดังนั้น qq เท็จ ได้ p=Tp=T q=Fq=F r=Fr=F แทนในตัวเลือก q∨r=F∨F=Fq\vee r=F\vee F=F ส่วน p∧r=T∧F=Fp\wedge r=T\wedge F=F และ r→q=F→F=Tr\to q=F\to F=T ข้อที่ถูกคือ r→qr\to q เป็นจริง

ข้อ 12 นิเสธของ และ

ระดับกลาง เฉพาะสายเพิ่มเติม

นิเสธของ ร้านนี้มีชานมและมีขนมปังปิ้ง คือข้อใด

คำตอบ

คำใบ้ขั้นที่ 1

นิเสธต้องจริงพอดีในกรณีที่ประโยคเดิมเท็จ

คำใบ้ขั้นที่ 2

กฎของเดอมอร์แกน เปลี่ยน และ เป็น หรือ แล้วปฏิเสธทุกท่อน

ดูวิธีทำ

ให้ pp แทน มีชานม และ qq แทน มีขนมปังปิ้ง ประโยคเดิมคือ p∧qp\wedge q ใช้กฎของเดอมอร์แกน ∼(p∧q)≡∼p∨∼q\sim(p\wedge q)\equiv\sim p\vee\sim q เปลี่ยน และ เป็น หรือ แล้วปฏิเสธทั้งสองท่อน ได้ ร้านนี้ไม่มีชานม หรือไม่มีขนมปังปิ้ง คือขาดอย่างน้อยหนึ่งอย่าง ส่วนตัวเลือก ไม่มีทั้งสองอย่าง คือ ∼p∧∼q\sim p\wedge\sim q ลองกรณีที่ร้านมีชานมแต่ไม่มีขนมปังปิ้ง ประโยคเดิมเท็จ นิเสธจึงต้องจริง แต่ ∼p∧∼q=F∧T=F\sim p\wedge\sim q=F\wedge T=F จึงไม่ใช่นิเสธ