descartesclytie0x/descartes-math-platform
บทที่ 9 สถิติ (1)ตรงกับหนังสือ ม.1 เล่ม 2 บทที่ 4

9.5 แบบฝึกหัด

ทำในกระดาษก่อน แล้วค่อยใส่คำตอบให้เว็บตรวจ ตอบผิดได้ไม่จำกัดครั้ง ติดจริงๆ ค่อยเปิดคำใบ้ทีละขั้น และเปิดวิธีทำหลังทำเสร็จแล้วเท่านั้น

ข้อ 1 คำถามทางสถิติ

ระดับง่าย

ข้อใดเป็นคำถามทางสถิติ

คำตอบ

คำใบ้ขั้นที่ 1

คำถามทางสถิติต้องเก็บข้อมูลหลายตัว และคาดว่าข้อมูลแต่ละตัวจะไม่เท่ากัน

ดูวิธีทำ

นักเรียน ม.1 แต่ละคนใช้โทรศัพท์ไม่เท่ากัน ต้องถามหลายคนแล้วดูภาพรวม จึงเป็นคำถามทางสถิติ ส่วนอีกสามข้อมีคำตอบเดียว ดูป้ายหรือนับครั้งเดียวก็ได้คำตอบ ไม่มีความแปรปรวนให้ศึกษา

ข้อ 2 เรียงขั้นตอนทางสถิติ

ระดับง่าย

ชุมนุมสุขภาพอยากรู้เรื่องการนอนของนักเรียน ม.1 เรียงขั้นตอนต่อไปนี้ให้ถูกต้อง

  1. แจกแบบสอบถามให้นักเรียน ม.1 ทุกห้องตอบ
  2. สรุปว่านักเรียน ม.1 ส่วนใหญ่นอนพอตามที่แพทย์แนะนำหรือไม่
  3. ตั้งคำถามว่านักเรียน ม.1 ในโรงเรียนนอนวันละกี่ชั่วโมง
  4. นับคำตอบด้วยรอยขีด สร้างตารางความถี่และแผนภูมิแท่ง

คำใบ้ขั้นที่ 1

ขั้นตอนทางสถิติมีสี่ขั้น ตั้งคำถาม เก็บข้อมูล วิเคราะห์ข้อมูล แปลความหมาย

ดูวิธีทำ
  1. ตั้งคำถามทางสถิติก่อน จะได้รู้ว่าต้องเก็บข้อมูลอะไรจากใคร
  2. เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามให้ตรงกับคำถาม
  3. วิเคราะห์ข้อมูล นับ จัดตาราง และนำเสนอเป็นแผนภูมิ
  4. แปลความหมาย ตอบคำถามที่ตั้งไว้จากภาพรวมของข้อมูล

ข้อ 3 ข้อมูลเชิงปริมาณ

ระดับง่าย

ข้อมูลใดเป็นข้อมูลเชิงปริมาณ

คำตอบ

คำใบ้ขั้นที่ 1

ถามตัวเองว่าเอาข้อมูลสองตัวมาบวก ลบ หรือเทียบมากน้อย แล้วมีความหมายไหม

ดูวิธีทำ

จำนวนพี่น้องได้จากการนับ คนที่มีพี่น้อง 3 คนมีมากกว่าคนที่มี 1 คนอยู่ 2 คน เทียบกันได้จริง จึงเป็นข้อมูลเชิงปริมาณ

กรุ๊ปเลือดกับสีเป็นชื่อกลุ่ม ส่วนรหัสไปรษณีย์เป็นตัวเลขที่ใช้เป็นป้ายชื่อ เอามาบวกลบกันไม่มีความหมาย ทั้งสามจึงเป็นข้อมูลเชิงคุณภาพ

ข้อ 4 อ่านแผนภูมิรูปภาพ

ระดับง่าย

แผนภูมิรูปภาพแสดงจำนวนหนังสือที่แต่ละห้องบริจาคให้ห้องสมุด ใช้รูปหนังสือ 1 รูปแทนหนังสือ 4 เล่ม แถวของห้อง ม.1/3 มีรูปหนังสือเต็ม 6 รูปกับอีกครึ่งรูป ห้อง ม.1/3 บริจาคหนังสือกี่เล่ม

เล่ม

คำใบ้ขั้นที่ 1

ครึ่งรูปแทนครึ่งหนึ่งของ 4 เล่ม

ดูวิธีทำ

รูปเต็ม 6 รูปแทน 6×4=246 \times 4 = 24 เล่ม ครึ่งรูปแทน 12×4=2\tfrac{1}{2} \times 4 = 2 เล่ม รวม 24+2=2624 + 2 = 26 เล่ม

ข้อ 5 อ่านแผนภูมิแท่ง

ระดับง่าย

แผนภูมิแท่งแสดงจำนวนขวดพลาสติกที่นักเรียนแต่ละห้องเก็บได้ในกิจกรรมรักษ์โลก ห้อง ม.1/3 เก็บขวดได้มากกว่าห้อง ม.1/2 กี่ขวด

0 20 40 60 80 100 ม.1/1 ม.1/2 ม.1/3 ม.1/4
ขวด

คำใบ้ขั้นที่ 1

เส้นตารางห่างกัน 10 ขวด แต่มีตัวเลขกำกับทุก 20 ขวด

คำใบ้ขั้นที่ 2

แท่ง ม.1/3 สูงถึงกึ่งกลางระหว่างเส้น 80 กับเส้น 90

ดูวิธีทำ
  1. เส้นตารางห่างกัน 10 ขวด แท่ง ม.1/3 สูงถึงกึ่งกลางระหว่างเส้น 80 กับ 90 จึงเป็น 85 ขวด
  2. แท่ง ม.1/2 สูงถึงเส้น 40 พอดี จึงเป็น 40 ขวด
  3. ม.1/3 เก็บได้มากกว่า 85−40=4585 - 40 = 45 ขวด

ข้อ 6 มุมในแผนภูมิวงกลม

ระดับกลาง

นักเรียน ม.1/5 จำนวน 45 คน เลือกเข้าชุมนุมคนละหนึ่งชุมนุม มีนักเรียนเลือกชุมนุมดนตรี 12 คน ถ้านำข้อมูลนี้ไปเขียนแผนภูมิวงกลม ชิ้นของชุมนุมดนตรีมีมุมกี่องศา

องศา

คำใบ้ขั้นที่ 1

ทั้งวงคือนักเรียน 45 คน และมีมุมรอบจุดศูนย์กลาง 360 องศา

คำใบ้ขั้นที่ 2

มุม = จำนวนของส่วนนั้น ÷ จำนวนทั้งหมด × 360

ดูวิธีทำ

ชุมนุมดนตรีเป็น 1245\tfrac{12}{45} ของทั้งห้อง มุมจึงเป็น 1245×360=96\tfrac{12}{45} \times 360 = 96 องศา

คิดอีกทางก็ได้ นักเรียน 1 คนได้มุม 36045=8\tfrac{360}{45} = 8 องศา นักเรียน 12 คนได้ 12×8=9612 \times 8 = 96 องศา

ข้อ 7 จากมุมกลับเป็นจำนวนคน

ระดับกลาง

แผนภูมิวงกลมแสดงวิชาที่นักเรียน ม.1 จำนวน 240 คนชอบที่สุด ชิ้นของวิชาคณิตศาสตร์มีมุม 54 องศา มีนักเรียนที่ชอบวิชาคณิตศาสตร์ที่สุดกี่คน

คน

คำใบ้ขั้นที่ 1

มุม 54 องศาคิดเป็นเศษส่วนเท่าไรของทั้งวง 360 องศา

คำใบ้ขั้นที่ 2

ได้เศษส่วนแล้ว คูณด้วยจำนวนนักเรียนทั้งหมด

ดูวิธีทำ
  1. มุม 54 องศาเป็น 54360=320\tfrac{54}{360} = \tfrac{3}{20} ของทั้งวง หรือร้อยละ 15
  2. จำนวนนักเรียน 320×240=36\tfrac{3}{20} \times 240 = 36 คน

ข้อ 8 ช่วงที่ฝนลดลงมากที่สุด

ระดับกลาง

ปริมาณฝนที่วัดได้ในโรงเรียนช่วงต้นปีเป็นดังตาราง ถ้าเขียนเป็นกราฟเส้น ช่วงที่เส้นลงชันที่สุดคือฝนลดลงกี่มิลลิเมตร

เดือนม.ค.ก.พ.มี.ค.เม.ย.พ.ค.มิ.ย.
ปริมาณฝน (มิลลิเมตร)60355012085140
มิลลิเมตร

คำใบ้ขั้นที่ 1

หาผลต่างของเดือนที่ติดกันทุกคู่ โดยเอาเดือนหลังลบเดือนก่อน

คำใบ้ขั้นที่ 2

ผลต่างที่ติดลบคือช่วงที่ฝนลดลง เลือกตัวที่ติดลบมากที่สุด

ดูวิธีทำ

ผลต่างของเดือนที่ติดกัน

  • ม.ค. ไป ก.พ. 35−60=−2535 - 60 = -25
  • ก.พ. ไป มี.ค. 50−35=1550 - 35 = 15
  • มี.ค. ไป เม.ย. 120−50=70120 - 50 = 70
  • เม.ย. ไป พ.ค. 85−120=−3585 - 120 = -35
  • พ.ค. ไป มิ.ย. 140−85=55140 - 85 = 55

ช่วงที่ลดลงมีสองช่วง ลดลงมากที่สุดคือเมษายนไปพฤษภาคม ลดลง 35 มิลลิเมตร

ข้อ 9 แกนตั้งเริ่มที่ 40

ระดับกลาง

แผนภูมิแท่งแสดงจำนวนขนมปังที่สองร้านขายได้ในหนึ่งวัน ข้อใดสรุปถูกต้อง

40 50 60 70 ร้าน ก ร้าน ข
คำตอบ

คำใบ้ขั้นที่ 1

อ่านตัวเลขบนแกนตั้งก่อน แกนนี้เริ่มที่ 40 ไม่ใช่ 0

ดูวิธีทำ

อ่านตัวเลขบนแกน ร้าน ก ขายได้ 50 ชิ้น ร้าน ข ขายได้ 60 ชิ้น ต่างกัน 60−50=1060 - 50 = 10 ชิ้น และ 6050=1.2\tfrac{60}{50} = 1.2 เท่า

แท่งของร้าน ข ดูสูงเป็น 2 เท่า เพราะแกนเริ่มที่ 40 ความสูงที่เห็นจึงเป็นแค่ 60−40=2060 - 40 = 20 กับ 50−40=1050 - 40 = 10 ส่วน 40 ชิ้นแรกของทั้งสองร้านถูกตัดทิ้งไป

ข้อ 10 สร้างแผนภูมิแท่งในกระดาษ

ระดับกลาง

ถามนักเรียน 36 คนว่าชอบผลไม้ใดที่สุด ได้ มะม่วง 11 คน ทุเรียน 8 คน มังคุด 7 คน เงาะ 5 คน ส้มโอ 5 คน วาดแผนภูมิแท่งของข้อมูลนี้ในกระดาษ เสร็จแล้วเปิดเฉลยตรวจตามเกณฑ์

คำใบ้ขั้นที่ 1

หาค่ามากที่สุดก่อน แล้วเลือกให้แกนตั้งเพิ่มทีละเท่ากันจนเกินค่านั้นเล็กน้อย

ดูเฉลยและเกณฑ์ตรวจ

ตรวจแผนภูมิของตัวเองทีละข้อ ได้ครบหกข้อถือว่าผ่าน

  • มีชื่อแผนภูมิ เช่น ผลไม้ที่นักเรียน 36 คนชอบที่สุด
  • แกนตั้งเริ่มที่ 0 และบอกหน่วยว่า คน
  • ตัวเลขบนแกนตั้งเพิ่มทีละเท่ากัน เช่นทีละ 2 ไปจนถึง 12 ซึ่งเกินค่ามากที่สุด 11 เล็กน้อย
  • แกนนอนมีชื่อผลไม้ครบห้าชนิด
  • แท่งกว้างเท่ากันและห่างเท่ากัน แท่งเงาะกับแท่งส้มโอสูงเท่ากันพอดี
  • ความสูงของแท่งรวมกันได้ 11+8+7+5+5=3611 + 8 + 7 + 5 + 5 = 36 คน เท่ากับจำนวนนักเรียนที่ถาม