descartesclytie0x/descartes-math-platform
บทที่ 41 เวกเตอร์ตรงกับหนังสือ เพิ่มเติม ม.5 เล่ม 1 บทที่ 3เพิ่มเติม

41.5 แบบฝึกหัด

ทำในกระดาษก่อน แล้วค่อยใส่คำตอบให้เว็บตรวจ ตอบผิดได้ไม่จำกัดครั้ง ติดจริงๆ ค่อยเปิดคำใบ้ทีละขั้น และเปิดวิธีทำหลังทำเสร็จแล้วเท่านั้น

ข้อ 1 ขนาดเวกเตอร์

ระดับง่าย เฉพาะสายเพิ่มเติม

หา ∥⟨2,−3,6⟩∥\|\langle2,-3,6\rangle\|

คำใบ้ขั้นที่ 1

ยกกำลังสององค์ประกอบทั้งสามแล้วรวมก่อนถอดราก

ดูวิธีทำ

ขนาดของเวกเตอร์สามมิติคือรากที่สองของผลบวกกำลังสองขององค์ประกอบทั้งสาม

∥⟨2,−3,6⟩∥=22+(−3)2+62=4+9+36=49=7\|\langle2,-3,6\rangle\|=\sqrt{2^2+(-3)^2+6^2}=\sqrt{4+9+36}=\sqrt{49}=7

องค์ประกอบ −3-3 ยกกำลังสองได้ 99 ซึ่งเป็นบวก ขนาดจึงไม่ขึ้นกับว่าองค์ประกอบติดลบหรือไม่

ข้อ 2 ความเท่ากัน

ระดับง่าย เฉพาะสายเพิ่มเติม

ลูกศรสองอันจะเป็นเวกเตอร์เท่ากันเมื่อใด

คำตอบ

คำใบ้ขั้นที่ 1

แยกตำแหน่งของลูกศรจากขนาดและทิศ

ดูวิธีทำ

เวกเตอร์เก็บแค่ขนาดกับทิศ ไม่เก็บตำแหน่งของลูกศร เลื่อนลูกศรขนานไปที่ใดก็ยังเป็นเวกเตอร์เดิม ลูกศรสองอันจึงแทนเวกเตอร์เท่ากันเมื่อยาวเท่ากันและชี้ทิศเดียวกัน ตำแหน่งเริ่มต้นต่างกันได้

ขนาดเท่ากันอย่างเดียวไม่พอ เช่น AB→\overrightarrow{AB} กับ BA→\overrightarrow{BA} ยาวเท่ากันแต่ชี้กลับทาง จึงเป็นนิเสธกัน ส่วนการเริ่มจุดเดียวกันไม่ได้บอกอะไรเรื่องขนาดและทิศเลย

ข้อ 3 ดอตโปรดักต์

ระดับง่าย เฉพาะสายเพิ่มเติม

หา ⟨1,2,3⟩⋅⟨4,0,−1⟩\langle1,2,3\rangle\cdot\langle4,0,-1\rangle

คำใบ้ขั้นที่ 1

คูณองค์ประกอบตำแหน่งเดียวกันแล้วบวก

ดูวิธีทำ

คูณองค์ประกอบตำแหน่งเดียวกันแล้วบวกกัน

⟨1,2,3⟩⋅⟨4,0,−1⟩=1(4)+2(0)+3(−1)=4+0−3=1\langle1,2,3\rangle\cdot\langle4,0,-1\rangle=1(4)+2(0)+3(-1)=4+0-3=1

ผลลัพธ์เป็นจำนวน ไม่ใช่เวกเตอร์ ค่าเป็นบวกจึงบอกด้วยว่ามุมระหว่างสองเวกเตอร์เป็นมุมแหลม

ข้อ 4 พารามิเตอร์ตั้งฉาก

ระดับกลาง เฉพาะสายเพิ่มเติม

หา xx ที่ทำให้ ⟨x,2⟩\langle x,2\rangle ตั้งฉากกับ ⟨3,−6⟩\langle3,-6\rangle

คำใบ้ขั้นที่ 1

ตั้งดอตโปรดักต์เท่าศูนย์แล้วแก้สมการ

ดูวิธีทำ

เวกเตอร์ที่ไม่เป็นศูนย์ตั้งฉากกันก็ต่อเมื่อดอตโปรดักต์เป็นศูนย์

⟨x,2⟩⋅⟨3,−6⟩=3x+2(−6)=3x−12\langle x,2\rangle\cdot\langle3,-6\rangle=3x+2(-6)=3x-12

ตั้ง 3x−12=03x-12=0 ได้ x=4x=4

ตรวจ ⟨4,2⟩⋅⟨3,−6⟩=12−12=0\langle4,2\rangle\cdot\langle3,-6\rangle=12-12=0 และเวกเตอร์ทั้งสองไม่เป็นศูนย์ จึงตั้งฉากจริง

ข้อ 5 ครอสโปรดักต์

ระดับง่าย เฉพาะสายเพิ่มเติม

คำนวณ ⟨2,0,0⟩×⟨0,3,0⟩\langle2,0,0\rangle\times\langle0,3,0\rangle และตรวจการตั้งฉาก

คำใบ้ขั้นที่ 1

ใช้สูตรครอสโปรดักต์แล้วดอตกับตัวตั้งทั้งสอง

ดูเฉลยและเกณฑ์ตรวจ

ใช้สูตร u×v=⟨u2v3−u3v2, u3v1−u1v3, u1v2−u2v1⟩\mathbf u\times\mathbf v=\langle u_2v_3-u_3v_2,\ u_3v_1-u_1v_3,\ u_1v_2-u_2v_1\rangle

องค์ประกอบแรก 0(0)−0(3)=00(0)-0(3)=0 องค์ประกอบกลาง 0(0)−2(0)=00(0)-2(0)=0 องค์ประกอบที่สาม 2(3)−0(0)=62(3)-0(0)=6 จึงได้ ⟨0,0,6⟩\langle0,0,6\rangle

ตรวจการตั้งฉาก ⟨0,0,6⟩⋅⟨2,0,0⟩=0\langle0,0,6\rangle\cdot\langle2,0,0\rangle=0 และ ⟨0,0,6⟩⋅⟨0,3,0⟩=0\langle0,0,6\rangle\cdot\langle0,3,0\rangle=0 ตั้งฉากกับทั้งสองตัว

สองเวกเตอร์นี้คือ 2i2\mathbf i กับ 3j3\mathbf j ผลคูณจึงเป็น 6(i×j)=6k6(\mathbf i\times\mathbf j)=6\mathbf k สอดคล้องกัน ถ้าสลับลำดับจะได้ ⟨0,0,−6⟩\langle0,0,-6\rangle ทิศกลับตามกฎมือขวา

ข้อ 6 การเดินในโรงเรียน

ระดับกลาง เฉพาะสายเพิ่มเติม

เดินตะวันออก 66 เมตร เหนือ 88 เมตร แล้วตะวันตก 66 เมตร ขนาดการกระจัดกี่เมตร

คำใบ้ขั้นที่ 1

รวมองค์ประกอบตะวันออกตะวันตกก่อนหาขนาด

ดูวิธีทำ

ตั้งทิศตะวันออกเป็นแกน xx และทิศเหนือเป็นแกน yy สามช่วงที่เดินคือ ⟨6,0⟩\langle6,0\rangle ⟨0,8⟩\langle0,8\rangle และ ⟨−6,0⟩\langle-6,0\rangle

บวกทีละองค์ประกอบ ⟨6+0−6, 0+8+0⟩=⟨0,8⟩\langle6+0-6,\ 0+8+0\rangle=\langle0,8\rangle ช่วงตะวันออกกับตะวันตกหักล้างกันพอดี

ขนาดการกระจัดคือ 02+82=8\sqrt{0^2+8^2}=8 เมตร ส่วนระยะเดินคือ 6+8+6=206+8+6=20 เมตร ซึ่งตอบคนละคำถาม

ข้อ 7 ลากรถเข็น

ระดับกลาง เฉพาะสายเพิ่มเติม

แรง ⟨12,5⟩\langle12,5\rangle นิวตันทำให้รถเคลื่อน ⟨4,0⟩\langle4,0\rangle เมตร งานกี่จูล

คำใบ้ขั้นที่ 1

งานเท่ากับแรงดอตการกระจัด

ดูวิธีทำ

งานของแรงคงที่คือดอตโปรดักต์ของแรงกับการกระจัด W=F⋅sW=\mathbf F\cdot\mathbf s

W=⟨12,5⟩⋅⟨4,0⟩=12(4)+5(0)=48W=\langle12,5\rangle\cdot\langle4,0\rangle=12(4)+5(0)=48 จูล

องค์ประกอบแนวตั้ง 55 นิวตันตั้งฉากกับการเคลื่อนที่แนวนอน จึงไม่ทำงาน มีแต่ส่วนแนวนอน 1212 นิวตันที่ลากรถไป 44 เมตร

ข้อ 8 พื้นที่สามเหลี่ยม

ระดับยาก เฉพาะสายเพิ่มเติม

ด้านจากมุมเดียวกันคือ ⟨3,0,0⟩\langle3,0,0\rangle กับ ⟨0,4,0⟩\langle0,4,0\rangle หาพื้นที่สามเหลี่ยม

คำใบ้ขั้นที่ 1

พื้นที่สามเหลี่ยมเป็นครึ่งหนึ่งของขนาดครอสโปรดักต์

ดูวิธีทำ

หาครอสโปรดักต์ของสองด้าน องค์ประกอบแรก 0(0)−0(4)=00(0)-0(4)=0 องค์ประกอบกลาง 0(0)−3(0)=00(0)-3(0)=0 องค์ประกอบที่สาม 3(4)−0(0)=123(4)-0(0)=12 ได้ ⟨0,0,12⟩\langle0,0,12\rangle

ขนาด 1212 คือพื้นที่สี่เหลี่ยมด้านขนานที่มีสองด้านนี้ สามเหลี่ยมเป็นครึ่งหนึ่งของสี่เหลี่ยมด้านขนาน จึงได้ 122=6\tfrac{12}{2}=6 ตารางหน่วย

ตรวจ สองด้านตั้งฉากกันตามแกน xx และแกน yy สามเหลี่ยมมุมฉากมีพื้นที่ 12×3×4=6\tfrac12\times3\times4=6 ตรงกัน