descartesclytie0x/descartes-math-platform
บทที่ 6 สมการเชิงเส้นตัวแปรเดียวตรงกับหนังสือ ม.1 เล่ม 2 บทที่ 1

6.6 แบบฝึกหัด

ทำในกระดาษก่อน แล้วค่อยใส่คำตอบให้เว็บตรวจ ตอบผิดได้ไม่จำกัดครั้ง ติดจริงๆ ค่อยเปิดคำใบ้ทีละขั้น และเปิดวิธีทำหลังทำเสร็จแล้วเท่านั้น

ข้อ 1 จำนวนไหนเป็นคำตอบ

ระดับง่าย

จำนวนใดเป็นคำตอบของสมการ 4x−3=2x+94x - 3 = 2x + 9

คำตอบ

คำใบ้ขั้นที่ 1

แทนแต่ละตัวเลือกลงไป คำนวณข้างซ้ายกับข้างขวาแยกกัน แล้วดูว่าเท่ากันไหม

ดูวิธีทำ

แทน x=6x = 6 ข้างซ้ายได้ 4(6)−3=214(6) - 3 = 21 ข้างขวาได้ 2(6)+9=212(6) + 9 = 21 เท่ากัน 66 จึงเป็นคำตอบ

ตรวจด้วยการแก้สมการก็ได้ ลบ 2x2x ทั้งสองข้างได้ 2x−3=92x - 3 = 9 บวก 33 ได้ 2x=122x = 12 จึงได้ x=6x = 6

ข้อ 2 พจน์ที่ n ของแบบรูป

ระดับง่าย

แบบรูป 7,11,15,19,…7, 11, 15, 19, \ldots มีพจน์ที่ nn เป็นนิพจน์ใด เขียนในรูปของ nn

คำใบ้ขั้นที่ 1

แต่ละพจน์เพิ่มขึ้นทีละเท่าไร ถ้าเพิ่มทีละ dd นิพจน์จะมี dndn

คำใบ้ขั้นที่ 2

เทียบ 4n4n กับพจน์จริงที่ n=1n = 1 ต่างกันเท่าไร

ดูวิธีทำ

แต่ละพจน์เพิ่มทีละ 44 จึงมี 4n4n ที่ n=1n = 1 ค่า 4n4n คือ 44 แต่พจน์จริงคือ 77 ต้องบวก 33 ได้พจน์ที่ nn เป็น 4n+34n + 3

ตรวจ n=2n = 2 ได้ 1111 และ n=4n = 4 ได้ 1919 ตรงกับแบบรูป

ข้อ 3 ทางเดินกระเบื้อง

ระดับง่าย

ทางเดินในหน้า 6.1 มีกระเบื้องขาวเรียงแถวเดียว nn แผ่น ล้อมด้วยกระเบื้องเขียว 2n+62n + 6 แผ่น ถ้าใช้กระเบื้องเขียวไป 7676 แผ่นพอดี ทางเดินนี้มีกระเบื้องขาวกี่แผ่น

แผ่น

คำใบ้ขั้นที่ 1

ทางเดินที่มีกระเบื้องขาว nn แผ่น ใช้กระเบื้องเขียว 2n+62n + 6 แผ่น

คำใบ้ขั้นที่ 2

แก้สมการ 2n+6=762n + 6 = 76

ดูวิธีทำ

ได้สมการ 2n+6=762n + 6 = 76 ลบ 66 ทั้งสองข้างได้ 2n=702n = 70 หารด้วย 22 ได้ n=35n = 35

ตรวจ 2(35)+6=762(35) + 6 = 76 จริง ทางเดินมีกระเบื้องขาว 35 แผ่น

ข้อ 4 เรียงขั้นการแก้สมการ

ระดับกลาง

เรียงขั้นตอนการแก้สมการ 2(x+3)−4=122(x + 3) - 4 = 12 ให้ถูกลำดับ

  1. ตรวจ 2(5+3)−4=122(5 + 3) - 4 = 12 เป็นจริง
  2. 2(x+3)−4=122(x + 3) - 4 = 12
  3. 2x+2=122x + 2 = 12 รวมค่าคงตัวทางซ้าย
  4. 2x=102x = 10 บวก −2-2 ทั้งสองข้าง ใช้สมบัติการบวก
  5. 2x+6−4=122x + 6 - 4 = 12 กระจายวงเล็บ
  6. x=5x = 5 คูณ 12\tfrac{1}{2} ทั้งสองข้าง ใช้สมบัติการคูณ

คำใบ้ขั้นที่ 1

เริ่มจากสมการที่โจทย์ให้ ขั้นต่อไปแต่ละขั้นต้องได้จากขั้นก่อนหน้าโดยตรง

คำใบ้ขั้นที่ 2

กำจัดจำนวนที่บวกลบอยู่ก่อน แล้วจึงกำจัดจำนวนที่คูณอยู่

ดูวิธีทำ
  1. 2(x+3)−4=122(x + 3) - 4 = 12
  2. 2x+6−4=122x + 6 - 4 = 12 กระจายวงเล็บ
  3. 2x+2=122x + 2 = 12 รวมค่าคงตัวทางซ้าย
  4. 2x=102x = 10 บวก −2-2 ทั้งสองข้าง
  5. x=5x = 5 คูณ 12\tfrac{1}{2} ทั้งสองข้าง
  6. ตรวจในสมการเดิม 2(8)−4=122(8) - 4 = 12 เป็นจริง

ข้อ 5 ตัวแปรสองข้าง

ระดับกลาง

แก้สมการ 7x−4=3x+167x - 4 = 3x + 16

คำใบ้ขั้นที่ 1

ลบ 3x3x ทั้งสองข้างให้ตัวแปรเหลือข้างเดียว

คำใบ้ขั้นที่ 2

จาก 4x−4=164x - 4 = 16 บวก 44 ทั้งสองข้าง

ดูวิธีทำ
  1. ลบ 3x3x ทั้งสองข้าง ได้ 4x−4=164x - 4 = 16
  2. บวก 44 ทั้งสองข้าง ได้ 4x=204x = 20
  3. หารด้วย 44 ทั้งสองข้าง ได้ x=5x = 5

ตรวจ ข้างซ้าย 7(5)−4=317(5) - 4 = 31 ข้างขวา 3(5)+16=313(5) + 16 = 31 เท่ากัน

ข้อ 6 ลบหน้าวงเล็บ

ระดับกลาง

แก้สมการ 4−3(x−2)=2x−104 - 3(x - 2) = 2x - 10

คำใบ้ขั้นที่ 1

−3-3 ต้องคูณทั้ง xx และ −2-2 ในวงเล็บ ลบคูณลบเป็นบวก

คำใบ้ขั้นที่ 2

กระจายแล้วได้ 10−3x=2x−1010 - 3x = 2x - 10

ดูวิธีทำ
  1. กระจาย −3(x−2)=−3x+6-3(x - 2) = -3x + 6 ได้ 4−3x+6=2x−104 - 3x + 6 = 2x - 10 หรือ 10−3x=2x−1010 - 3x = 2x - 10
  2. บวก 3x3x ทั้งสองข้าง ได้ 10=5x−1010 = 5x - 10
  3. บวก 1010 ทั้งสองข้าง ได้ 20=5x20 = 5x หารด้วย 55 ได้ x=4x = 4

ตรวจ ข้างซ้าย 4−3(4−2)=−24 - 3(4 - 2) = -2 ข้างขวา 2(4)−10=−22(4) - 10 = -2 เท่ากัน

ข้อ 7 สมการที่ไม่มีคำตอบ

ระดับกลาง

สมการใดไม่มีคำตอบ

คำตอบ

คำใบ้ขั้นที่ 1

กระจาย 3(x+2)3(x + 2) ก่อน แล้วเทียบกับข้างขวา

คำใบ้ขั้นที่ 2

ไม่มีคำตอบเมื่อตัวแปรหักล้างกันหมดแล้วเหลือประโยคที่เท็จ

ดูวิธีทำ

3(x+2)=3x+63(x + 2) = 3x + 6 ทุกตัว สมการ 3x+6=3x+53x + 6 = 3x + 5 ลบ 3x3x ทั้งสองข้างแล้วเหลือ 6=56 = 5 ซึ่งเท็จ ไม่ว่า xx เป็นจำนวนใด สมการนี้จึงไม่มีคำตอบ

ตัวเลือกอื่น 3x+6=3x+63x + 6 = 3x + 6 ทุกจำนวนเป็นคำตอบ ส่วน 3x+6=63x + 6 = 6 และ 3x+6=2x+63x + 6 = 2x + 6 มีคำตอบคือ 00 ทั้งคู่

ข้อ 8 สมการเศษส่วน

ระดับยาก

แก้สมการ x−13−x−46=2\dfrac{x - 1}{3} - \dfrac{x - 4}{6} = 2

คำใบ้ขั้นที่ 1

ค.ร.น. ของ 33 กับ 66 คือ 66 คูณทุกพจน์ทั้งสองข้างด้วย 66

คำใบ้ขั้นที่ 2

เครื่องหมายลบหน้า x−46\dfrac{x - 4}{6} คูณเข้าไปทั้งก้อน ได้ −(x−4)-(x - 4)

ดูวิธีทำ
  1. คูณทั้งสองข้างด้วย 66 ได้ 2(x−1)−(x−4)=122(x - 1) - (x - 4) = 12
  2. กระจาย 2x−2−x+4=122x - 2 - x + 4 = 12 รวมพจน์ได้ x+2=12x + 2 = 12
  3. ลบ 22 ทั้งสองข้าง ได้ x=10x = 10

ตรวจ 10−13−10−46=3−1=2\tfrac{10 - 1}{3} - \tfrac{10 - 4}{6} = 3 - 1 = 2 จริง

ข้อ 9 ตั๋วละครเวที

ระดับกลาง

ชมรมการแสดงขายตั๋วละครเวที ตั๋วนักเรียนใบละ 100 บาท ตั๋วผู้ใหญ่ใบละ 160 บาท ขายได้ทั้งหมด 50 ใบ เป็นเงิน 6,200 บาท ขายตั๋วนักเรียนได้กี่ใบ

ใบ

คำใบ้ขั้นที่ 1

ให้ขายตั๋วนักเรียน xx ใบ ตั๋วผู้ใหญ่จึงขายได้ 50−x50 - x ใบ

คำใบ้ขั้นที่ 2

เงินจากตั๋วนักเรียนบวกเงินจากตั๋วผู้ใหญ่เท่ากับ 62006200 บาท

ดูวิธีทำ
  1. ให้ขายตั๋วนักเรียน xx ใบ ตั๋วผู้ใหญ่ 50−x50 - x ใบ
  2. ได้สมการ 100x+160(50−x)=6200100x + 160(50 - x) = 6200
  3. กระจาย 100x+8000−160x=6200100x + 8000 - 160x = 6200 รวมพจน์ได้ 8000−60x=62008000 - 60x = 6200
  4. ลบ 80008000 ทั้งสองข้าง ได้ −60x=−1800-60x = -1800 หารด้วย −60-60 ได้ x=30x = 30

ตรวจกับโจทย์ ตั๋วนักเรียน 30 ใบเป็นเงิน 3,000 บาท ตั๋วผู้ใหญ่ 20 ใบเป็นเงิน 3,200 บาท รวม 50 ใบ 6,200 บาท ตรงกับโจทย์

ข้อ 10 แปลงผักสี่เหลี่ยมผืนผ้า

ระดับยาก

แปลงผักของโรงเรียนเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า ด้านยาวยาวกว่าสองเท่าของด้านกว้างอยู่ 3 เมตร ล้อมรั้วรอบแปลงได้ยาว 72 เมตรพอดี ด้านยาวของแปลงยาวกี่เมตร

เมตร

คำใบ้ขั้นที่ 1

ให้ด้านกว้างยาว xx เมตร ด้านยาวคือ 2x+32x + 3 เมตร

คำใบ้ขั้นที่ 2

ความยาวรอบรูปเท่ากับ 2×(กว้าง+ยาว)2 \times (\text{กว้าง} + \text{ยาว})

ดูวิธีทำ
  1. ให้ด้านกว้างยาว xx เมตร ด้านยาวคือ 2x+32x + 3 เมตร
  2. ความยาวรอบรูป 2(x+(2x+3))=722\big(x + (2x + 3)\big) = 72 ได้ 6x+6=726x + 6 = 72
  3. ลบ 66 ทั้งสองข้าง ได้ 6x=666x = 66 จึงได้ x=11x = 11
  4. ด้านยาวคือ 2(11)+3=252(11) + 3 = 25 เมตร

ตรวจกับโจทย์ 2525 มากกว่าสองเท่าของ 1111 อยู่ 33 จริง และรอบรูป 2(11+25)=722(11 + 25) = 72 เมตร ตรงกับโจทย์