10.5 แบบฝึกหัด
ทำในกระดาษก่อน แล้วค่อยใส่คำตอบให้เว็บตรวจ ตอบผิดได้ไม่จำกัดครั้ง ติดจริงๆ ค่อยเปิดคำใบ้ทีละขั้น และเปิดวิธีทำหลังทำเสร็จแล้วเท่านั้น
ข้อ 1 หาด้านตรงข้ามมุมฉาก
รูปสามเหลี่ยมมุมฉากมีด้านประกอบมุมฉากยาว และ เซนติเมตร ด้านตรงข้ามมุมฉากยาวเท่าใด
คำใบ้ขั้นที่ 1
ด้านที่หาเป็นด้านตรงข้ามมุมฉาก ใช้
ดูวิธีทำ
- จึงได้ เซนติเมตร
ชุด คือ คูณ
ข้อ 2 เขียนสมการให้ถูกด้าน
รูปสามเหลี่ยม มีมุม เป็นมุมฉาก ข้อใดถูกต้องตามทฤษฎีบทพีทาโกรัส
คำใบ้ขั้นที่ 1
ด้านตรงข้ามมุมฉากคือด้านที่ไม่มีตัว อยู่ในชื่อ
ดูวิธีทำ
มุม เป็นมุมฉาก ด้านที่ไม่มีตัว คือ จึงเป็นด้านตรงข้ามมุมฉาก และต้องอยู่ข้างหนึ่งของสมการเพียงตัวเดียว ได้
ข้อ 3 หาด้านประกอบมุมฉาก
รูปสามเหลี่ยมมุมฉากมีด้านตรงข้ามมุมฉากยาว เซนติเมตร และด้านประกอบมุมฉากด้านหนึ่งยาว เซนติเมตร ด้านประกอบมุมฉากอีกด้านยาวเท่าใด
คำใบ้ขั้นที่ 1
ด้านที่ยาว เซนติเมตรเป็นด้านตรงข้ามมุมฉาก ด้านที่หาจึงต้องสั้นกว่า
คำใบ้ขั้นที่ 2
ด้านที่หายไปเป็นด้านประกอบมุมฉาก ใช้
ดูวิธีทำ
- ด้านที่หาเป็นด้านประกอบมุมฉาก จึงลบ
- ด้านที่หายาว เซนติเมตร
- ตรวจ สั้นกว่า ถูกต้อง
ข้อ 4 เรียงการพิสูจน์ด้วยการย้ายชิ้น
เรียงขั้นตอนการพิสูจน์ทฤษฎีบทพีทาโกรัสด้วยการย้ายรูปสามเหลี่ยมในสี่เหลี่ยมจัตุรัสด้าน แบบในหน้า 10.1
- กรอบกับรูปสามเหลี่ยมทั้งสี่มีพื้นที่เท่าเดิม พื้นที่ที่เหลือจึงเท่ากัน ได้
- ช่องที่เหลือตรงกลางเป็นสี่เหลี่ยมจัตุรัสด้านยาว มีพื้นที่
- ช่องที่เหลือตอนนี้เป็นสี่เหลี่ยมจัตุรัสด้าน กับด้าน มีพื้นที่รวม
- ย้ายรูปสามเหลี่ยมทั้งสี่มาจับคู่เป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าสองรูปในกรอบเดิม
- วาดสี่เหลี่ยมจัตุรัสด้านยาว แล้ววางรูปสามเหลี่ยมมุมฉากที่มีด้านประกอบมุมฉาก และ สี่รูปไว้ที่มุมทั้งสี่
คำใบ้ขั้นที่ 1
พื้นที่ที่เหลือของการวางแต่ละแบบต้องบอกหลังจากวางรูปสามเหลี่ยมแบบนั้นแล้ว
คำใบ้ขั้นที่ 2
ข้อสรุป ต้องรู้พื้นที่ที่เหลือของทั้งสองแบบก่อน
ดูวิธีทำ
- วาดกรอบสี่เหลี่ยมจัตุรัสด้าน แล้ววางรูปสามเหลี่ยมสี่รูปที่มุม
- ช่องตรงกลางมีพื้นที่
- ย้ายรูปสามเหลี่ยมมาเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าสองรูป
- ช่องที่เหลือมีพื้นที่
- กรอบเท่าเดิม รูปสามเหลี่ยมเท่าเดิม พื้นที่ที่เหลือจึงเท่ากัน
จะทำการวางแบบที่สองก่อนแบบแรกก็ได้ ขอให้บอกพื้นที่ที่เหลือหลังวางแต่ละแบบ แล้วสรุปเป็นขั้นสุดท้าย
ข้อ 5 ชุดไหนเป็นรูปสามเหลี่ยมมุมฉาก
ความยาวด้านชุดใดเป็นความยาวด้านของรูปสามเหลี่ยมมุมฉาก
คำใบ้ขั้นที่ 1
ยกกำลังสองด้านที่ยาวที่สุด แล้วเทียบกับผลบวกกำลังสองของอีกสองด้าน
ดูวิธีทำ
| ด้าน | ผลบวกกำลังสองของด้านสั้น | กำลังสองของด้านยาวที่สุด |
|---|---|---|
มีแค่ ที่เท่ากัน ตามบทกลับของทฤษฎีบทพีทาโกรัส ชุดนี้จึงเป็นรูปสามเหลี่ยมมุมฉาก
ข้อ 6 มุมฉากอยู่ที่ไหน
รูปสามเหลี่ยม มี และ เซนติเมตร มุมใดเป็นมุมฉาก
คำใบ้ขั้นที่ 1
ตรวจก่อนว่า เท่ากับ หรือไม่
คำใบ้ขั้นที่ 2
มุมฉากอยู่ตรงข้ามด้านที่ยาวที่สุด
ดูวิธีทำ
- ด้านที่ยาวที่สุดคือ ได้
- เท่ากัน จึงเป็นรูปสามเหลี่ยมมุมฉาก
- มุมฉากอยู่ตรงข้ามด้าน ด้านนี้ไม่มีตัว มุมฉากจึงอยู่ที่มุม
ข้อ 7 บันไดติดตั้งแอร์
ช่างติดตั้งแอร์พาดบันไดยาว เมตรกับผนังห้อง เท้าบันไดห่างจากผนัง เมตร ยอดบันไดแตะผนังที่ความสูงกี่เมตรจากพื้น
คำใบ้ขั้นที่ 1
วาดรูป ผนัง พื้น และบันได บันไดเป็นด้านไหนของรูปสามเหลี่ยมมุมฉาก
คำใบ้ขั้นที่ 2
ความสูงเป็นด้านประกอบมุมฉาก จึงต้องลบ
ดูวิธีทำ
- ผนังตั้งฉากกับพื้น บันไดเป็นด้านตรงข้ามมุมฉาก ความสูงเป็นด้านประกอบมุมฉาก
- ยอดบันไดสูง เมตร
ชุด คือ หารด้วย
ข้อ 8 ทางลัดในสวนสาธารณะ
สนามหญ้าในสวนสาธารณะเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ากว้าง เมตร ยาว เมตร เดินจากมุมหนึ่งไปมุมตรงข้ามโดยตัดสนามตามแนวเส้นทแยงมุม จะเดินน้อยกว่าเดินตามขอบสนามสองด้านกี่เมตร
คำใบ้ขั้นที่ 1
เส้นทแยงมุมของสนามเป็นด้านตรงข้ามมุมฉาก
คำใบ้ขั้นที่ 2
หาความยาวเส้นทแยงมุมก่อน แล้วเทียบกับการเดินตามขอบสองด้าน
ดูวิธีทำ
- เส้นทแยงมุม เป็นด้านตรงข้ามมุมฉาก
- เส้นทแยงมุมยาว เมตร
- เดินตามขอบ เมตร
- ตัดสนามเดินน้อยกว่า เมตร
ข้อ 9 ระยะระหว่างจุดบนระนาบพิกัด
จงหาระยะระหว่างจุด กับจุด
คำใบ้ขั้นที่ 1
ลากเส้นแนวนอนผ่าน กับเส้นแนวตั้งผ่าน ให้พบกันเป็นมุมฉาก
คำใบ้ขั้นที่ 2
ระยะแนวนอนคือ ระยะแนวตั้งคือ
ดูวิธีทำ
- เส้นแนวนอนผ่าน กับเส้นแนวตั้งผ่าน พบกันที่ เป็นมุมฉาก
- ระยะแนวนอน หน่วย ระยะแนวตั้ง หน่วย
- ได้ หน่วย
ข้อ 10 ความสูงของหลังคาจั่ว
ด้านหน้าของหลังคาจั่วเป็นรูปสามเหลี่ยมหน้าจั่ว ฐานกว้าง เมตร ขอบหลังคาสองข้างยาวข้างละ เมตร ยอดจั่วสูงจากฐานประมาณกี่เมตร ใช้เครื่องคิดเลขและตอบเป็นทศนิยมสองตำแหน่ง
คำใบ้ขั้นที่ 1
ลากเส้นจากยอดจั่วตั้งฉากลงมาที่ฐาน เส้นนี้แบ่งฐานเป็นสองส่วนเท่ากัน
คำใบ้ขั้นที่ 2
ในรูปสามเหลี่ยมมุมฉากที่ได้ ขอบหลังคา เมตรเป็นด้านตรงข้ามมุมฉาก ฐานยาว เมตร
คำใบ้ขั้นที่ 3
ได้ความสูงยกกำลังสองแล้ว ใช้เครื่องคิดเลขหารากที่สอง
ดูวิธีทำ
- ลากเส้นจากยอดจั่วตั้งฉากลงมาที่ฐาน แบ่งฐาน เมตรเป็นสองส่วน ส่วนละ เมตร
- ในรูปสามเหลี่ยมมุมฉากที่ได้ ขอบหลังคา เมตรเป็นด้านตรงข้ามมุมฉาก จึงลบ
- กับ ดังนั้น อยู่ระหว่าง กับ
- เครื่องคิดเลขให้ ยอดจั่วสูงประมาณ เมตร
เรื่องรากที่สองอย่าง จะเรียนละเอียดในบทที่ 11