16.6 แบบฝึกหัด
ทำในกระดาษก่อน แล้วค่อยใส่คำตอบให้เว็บตรวจ ตอบผิดได้ไม่จำกัดครั้ง ติดจริงๆ ค่อยเปิดคำใบ้ทีละขั้น และเปิดวิธีทำหลังทำเสร็จแล้วเท่านั้น
ข้อ 1 อ่านแผนภาพจุด
ครูประจำชั้นจดว่าในเดือนนี้นักเรียน 20 คนมาสายคนละกี่ครั้ง แล้ววาดเป็นแผนภาพจุด มีนักเรียนกี่คนที่มาสายอย่างน้อย 2 ครั้ง
คำใบ้ขั้นที่ 1
อย่างน้อย 2 ครั้ง คือ 2 ครั้งขึ้นไป รวม 2 ด้วย
คำใบ้ขั้นที่ 2
นับจุดเหนือ 2 3 4 5 และ 6 แล้วบวกกัน
ดูวิธีทำ
อย่างน้อย 2 ครั้งคือ 2 ครั้งขึ้นไป นับจุดเหนือ 2 ได้ 4 จุด เหนือ 3 ได้ 2 จุด เหนือ 4 ได้ 1 จุด เหนือ 5 ไม่มี และเหนือ 6 ได้ 1 จุด รวม คน
ตรวจอีกทาง คนที่มาสายน้อยกว่า 2 ครั้งมี คน จึงเหลือ คน
ข้อ 2 แผนภาพต้นใบที่เป็นทศนิยม
ชั่งกระเป๋านักเรียน 16 ใบ ได้น้ำหนักเป็นกิโลกรัม เขียนเป็นแผนภาพต้นใบได้ดังนี้ ( หมายถึง 3.4 กิโลกรัม)
| ต้น | ใบ |
|---|---|
| 2 | 8 9 |
| 3 | 0 4 5 7 |
| 4 | 1 2 2 6 9 |
| 5 | 0 3 5 |
| 6 | 4 |
| 7 | 1 |
ครูแนะนำว่ากระเป๋าไม่ควรหนักถึง 5 กิโลกรัม มีกระเป๋ากี่ใบที่หนักตั้งแต่ 5 กิโลกรัมขึ้นไป
คำใบ้ขั้นที่ 1
ตัวกำกับบอกว่า คือ 3.4 กิโลกรัม ต้นจึงเป็นหลักหน่วย ใบเป็นทศนิยมตำแหน่งแรก
คำใบ้ขั้นที่ 2
ตั้งแต่ 5 กิโลกรัมขึ้นไป คือทุกใบในแถวต้น 5 6 และ 7
ดูวิธีทำ
ตั้งแต่ 5 กิโลกรัมขึ้นไปคือแถวต้น 5 6 และ 7 ได้แก่ 5.0 5.3 5.5 6.4 และ 7.1 กิโลกรัม รวม ใบ ใบ 5.0 นับด้วย เพราะหนัก 5 กิโลกรัมพอดี
ข้อ 3 ความกว้างของอันตรภาคชั้น
ตารางแจกแจงความถี่ของอายุผู้ร่วมวิ่งการกุศลของตำบลหนึ่ง
| อายุ (ปี) | ความถี่ |
|---|---|
| 21 ถึง 27 | 12 |
| 28 ถึง 34 | 18 |
| 35 ถึง 41 | 15 |
| 42 ถึง 48 | 9 |
อันตรภาคชั้นในตารางนี้กว้างชั้นละกี่ปี
คำใบ้ขั้นที่ 1
ความกว้างคือ ขอบบน ลบ ขอบล่าง ไม่ใช่ขีดจำกัดบนลบขีดจำกัดล่าง
คำใบ้ขั้นที่ 2
ขอบล่างของชั้น 21 ถึง 27 อยู่กึ่งกลางระหว่าง 20 กับ 21 ขอบบนอยู่กึ่งกลางระหว่าง 27 กับ 28
ดูวิธีทำ
ชั้น 21 ถึง 27 มีขอบล่าง และขอบบน ความกว้าง ปี
ตรวจด้วยการนับ ชั้นนี้มีอายุ 21 22 23 24 25 26 27 รวม 7 ค่า หรือดูขีดจำกัดล่างของสองชั้นที่ติดกัน
ข้อ 4 จุดกึ่งกลางของชั้นที่สูงที่สุด
ฮิสโทแกรมแสดงเวลาที่นักเรียน 30 คนใช้ทำการบ้านต่อวัน ตัวเลขบนแกนนอนคือขอบของแต่ละชั้น ชั้นที่มีความถี่มากที่สุดมีจุดกึ่งกลางชั้นเท่าใด
คำใบ้ขั้นที่ 1
หาแท่งที่สูงที่สุดก่อน แล้วอ่านขอบซ้ายและขอบขวาของแท่งนั้นจากแกนนอน
คำใบ้ขั้นที่ 2
จุดกึ่งกลางชั้น คือ ขอบล่างบวกขอบบน หารสอง
ดูวิธีทำ
- แท่งที่สูงที่สุดมีความถี่ 8 อยู่ระหว่างขอบ 29.5 กับ 39.5 คือชั้น 30 ถึง 39 นาที
- จุดกึ่งกลางชั้น นาที หรือคิดจากขีดจำกัด ได้เท่ากัน
ข้อ 5 ยอดขายเฉลี่ย
ร้านข้าวมันไก่จดยอดขายหกวันได้ 42 55 38 61 47 และ 57 จาน ร้านนี้ขายได้เฉลี่ยวันละกี่จาน
คำใบ้ขั้นที่ 1
บวกยอดขายทั้งหกวัน แล้วหารด้วยจำนวนวัน
ดูวิธีทำ
ผลรวม จาน ค่าเฉลี่ย จานต่อวัน
ข้อ 6 มัธยฐานของเวลาวิ่ง
นักกีฬาของโรงเรียน 8 คนวิ่ง 100 เมตร ได้เวลาเป็นวินาทีดังนี้
14.2 13.5 15.1 12.8 13.9 16.0 14.6 13.1
หามัธยฐานของเวลาวิ่ง
คำใบ้ขั้นที่ 1
เรียงข้อมูลจากน้อยไปมากก่อน
คำใบ้ขั้นที่ 2
ข้อมูลมี 8 ตัว ตรงกลางคือตัวที่ 4 กับตัวที่ 5
ดูวิธีทำ
- เรียงจากน้อยไปมาก 12.8 13.1 13.5 13.9 14.2 14.6 15.1 16.0
- เป็นจำนวนคู่ ตรงกลางคือตัวที่ 4 กับตัวที่ 5 คือ 13.9 กับ 14.2
- มัธยฐาน วินาที
ข้อ 7 ฐานนิยมของเบอร์รองเท้า
ร้านกีฬาจดเบอร์รองเท้าของนักกีฬาวอลเลย์บอลโรงเรียน 12 คน ได้ดังนี้
38 40 39 41 40 38 42 39 40 38 41 37
หาฐานนิยมของเบอร์รองเท้า ถ้ามีหลายค่า ให้ตอบทุกค่า คั่นด้วยจุลภาค
คำใบ้ขั้นที่ 1
นับว่าแต่ละเบอร์มีกี่คน
คำใบ้ขั้นที่ 2
ถ้ามีหลายเบอร์ที่มีคนมากที่สุดเท่ากัน ทุกเบอร์นั้นเป็นฐานนิยม
ดูวิธีทำ
นับแต่ละเบอร์ได้ เบอร์ 37 มี 1 คน 38 มี 3 คน 39 มี 2 คน 40 มี 3 คน 41 มี 2 คน และ 42 มี 1 คน
เบอร์ 38 และ 40 มีคนมากที่สุดเท่ากันคือ 3 คน ฐานนิยมจึงมีสองค่าคือ 38 และ 40
ข้อ 8 ค่าเฉลี่ยจากตารางความถี่
ผลสอบย่อยเต็ม 5 คะแนนของนักเรียนห้องหนึ่งเป็นดังตาราง หาค่าเฉลี่ยเลขคณิตของคะแนน
| คะแนน | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
|---|---|---|---|---|---|
| จำนวนคน | 2 | 3 | 7 | 5 | 3 |
คำใบ้ขั้นที่ 1
คูณแต่ละคะแนนกับจำนวนคนที่ได้คะแนนนั้นก่อน แล้วบวกกันเป็นผลรวมของคะแนนทั้งห้อง
คำใบ้ขั้นที่ 2
หารด้วยจำนวนนักเรียนทั้งหมด ไม่ใช่จำนวนช่องในตาราง
ดูวิธีทำ
- จำนวนนักเรียน คน
- ผลรวมของคะแนน คะแนน
- ค่าเฉลี่ย คะแนน
ข้อ 9 สมาชิกใหม่ของชมรม
ชมรมยกน้ำหนักมีสมาชิก 6 คน น้ำหนักตัวเฉลี่ย 48 กิโลกรัม พอมีสมาชิกใหม่เข้ามาอีก 1 คน น้ำหนักเฉลี่ยของทั้ง 7 คนกลายเป็น 50 กิโลกรัม สมาชิกใหม่หนักกี่กิโลกรัม
คำใบ้ขั้นที่ 1
ค่าเฉลี่ยคูณจำนวนคนได้น้ำหนักรวม หาน้ำหนักรวมก่อนและหลังมีสมาชิกใหม่
คำใบ้ขั้นที่ 2
น้ำหนักของคนใหม่คือน้ำหนักรวมที่เพิ่มขึ้น
ดูวิธีทำ
- น้ำหนักรวมของ 6 คนเดิม กิโลกรัม
- น้ำหนักรวมของ 7 คน กิโลกรัม
- สมาชิกใหม่หนัก กิโลกรัม
ทำไมคนใหม่ต้องหนักกว่า 50 ถึง 12 กิโลกรัม ทั้งที่ค่าเฉลี่ยเพิ่มแค่ 2 เพราะต้องยกค่าเฉลี่ยของ 6 คนเดิมขึ้นคนละ 2 กิโลกรัม รวม กิโลกรัม ตรวจได้ว่า
ข้อ 10 เลือกค่ากลาง
เวลาที่เพื่อน 9 คนใช้เดินทางมาโรงเรียนคือ 10 12 15 15 18 20 20 22 และ 93 นาที คนที่ใช้ 93 นาทีบ้านอยู่อีกอำเภอหนึ่ง ถ้าต้องบอกด้วยตัวเลขตัวเดียวว่าเพื่อนกลุ่มนี้ใช้เวลาเดินทางประมาณเท่าไร ควรใช้ค่าใด
คำใบ้ขั้นที่ 1
มีค่าไหนอยู่ห่างจากกลุ่มมากไหม ค่านั้นดึงค่ากลางตัวไหนได้มาก
ดูวิธีทำ
ค่า 93 นาทีอยู่ห่างจากกลุ่มมาก ค่าเฉลี่ย นาทีจึงถูกดึงขึ้นไปจนมากกว่าเวลาของ 8 คนจาก 9 คน ส่วนมัธยฐานคือตัวที่ 5 หลังเรียง ได้ 18 นาที ไม่สนว่าค่าที่ปลายแถวจะไกลแค่ไหน จึงบอกเวลาของคนส่วนใหญ่ได้ดีกว่า
ฐานนิยมมีสองค่าและแต่ละค่ามีแค่ 2 คน ไม่ได้บอกภาพรวมมากนัก ส่วนค่ามากที่สุดเป็นค่าของคนคนเดียว ไม่ใช่ค่ากลาง