descartesclytie0x/descartes-math-platform
บทที่ 16 สถิติ (2)ตรงกับหนังสือ ม.2 เล่ม 2 บทที่ 1

16.6 แบบฝึกหัด

ทำในกระดาษก่อน แล้วค่อยใส่คำตอบให้เว็บตรวจ ตอบผิดได้ไม่จำกัดครั้ง ติดจริงๆ ค่อยเปิดคำใบ้ทีละขั้น และเปิดวิธีทำหลังทำเสร็จแล้วเท่านั้น

ข้อ 1 อ่านแผนภาพจุด

ระดับง่าย

ครูประจำชั้นจดว่าในเดือนนี้นักเรียน 20 คนมาสายคนละกี่ครั้ง แล้ววาดเป็นแผนภาพจุด มีนักเรียนกี่คนที่มาสายอย่างน้อย 2 ครั้ง

0 1 2 3 4 5 6 7 จำนวนครั้งที่มาสาย
คน

คำใบ้ขั้นที่ 1

อย่างน้อย 2 ครั้ง คือ 2 ครั้งขึ้นไป รวม 2 ด้วย

คำใบ้ขั้นที่ 2

นับจุดเหนือ 2 3 4 5 และ 6 แล้วบวกกัน

ดูวิธีทำ

อย่างน้อย 2 ครั้งคือ 2 ครั้งขึ้นไป นับจุดเหนือ 2 ได้ 4 จุด เหนือ 3 ได้ 2 จุด เหนือ 4 ได้ 1 จุด เหนือ 5 ไม่มี และเหนือ 6 ได้ 1 จุด รวม 4+2+1+1=84 + 2 + 1 + 1 = 8 คน

ตรวจอีกทาง คนที่มาสายน้อยกว่า 2 ครั้งมี 7+5=127 + 5 = 12 คน จึงเหลือ 20−12=820 - 12 = 8 คน

ข้อ 2 แผนภาพต้นใบที่เป็นทศนิยม

ระดับง่าย

ชั่งกระเป๋านักเรียน 16 ใบ ได้น้ำหนักเป็นกิโลกรัม เขียนเป็นแผนภาพต้นใบได้ดังนี้ (3∣43 \mid 4 หมายถึง 3.4 กิโลกรัม)

ต้นใบ
28 9
30 4 5 7
41 2 2 6 9
50 3 5
64
71

ครูแนะนำว่ากระเป๋าไม่ควรหนักถึง 5 กิโลกรัม มีกระเป๋ากี่ใบที่หนักตั้งแต่ 5 กิโลกรัมขึ้นไป

ใบ

คำใบ้ขั้นที่ 1

ตัวกำกับบอกว่า 3∣43 \mid 4 คือ 3.4 กิโลกรัม ต้นจึงเป็นหลักหน่วย ใบเป็นทศนิยมตำแหน่งแรก

คำใบ้ขั้นที่ 2

ตั้งแต่ 5 กิโลกรัมขึ้นไป คือทุกใบในแถวต้น 5 6 และ 7

ดูวิธีทำ

ตั้งแต่ 5 กิโลกรัมขึ้นไปคือแถวต้น 5 6 และ 7 ได้แก่ 5.0 5.3 5.5 6.4 และ 7.1 กิโลกรัม รวม 3+1+1=53 + 1 + 1 = 5 ใบ ใบ 5.0 นับด้วย เพราะหนัก 5 กิโลกรัมพอดี

ข้อ 3 ความกว้างของอันตรภาคชั้น

ระดับง่าย

ตารางแจกแจงความถี่ของอายุผู้ร่วมวิ่งการกุศลของตำบลหนึ่ง

อายุ (ปี)ความถี่
21 ถึง 2712
28 ถึง 3418
35 ถึง 4115
42 ถึง 489

อันตรภาคชั้นในตารางนี้กว้างชั้นละกี่ปี

ปี

คำใบ้ขั้นที่ 1

ความกว้างคือ ขอบบน ลบ ขอบล่าง ไม่ใช่ขีดจำกัดบนลบขีดจำกัดล่าง

คำใบ้ขั้นที่ 2

ขอบล่างของชั้น 21 ถึง 27 อยู่กึ่งกลางระหว่าง 20 กับ 21 ขอบบนอยู่กึ่งกลางระหว่าง 27 กับ 28

ดูวิธีทำ

ชั้น 21 ถึง 27 มีขอบล่าง 20+212=20.5\tfrac{20 + 21}{2} = 20.5 และขอบบน 27+282=27.5\tfrac{27 + 28}{2} = 27.5 ความกว้าง 27.5−20.5=727.5 - 20.5 = 7 ปี

ตรวจด้วยการนับ ชั้นนี้มีอายุ 21 22 23 24 25 26 27 รวม 7 ค่า หรือดูขีดจำกัดล่างของสองชั้นที่ติดกัน 28−21=728 - 21 = 7

ข้อ 4 จุดกึ่งกลางของชั้นที่สูงที่สุด

ระดับกลาง

ฮิสโทแกรมแสดงเวลาที่นักเรียน 30 คนใช้ทำการบ้านต่อวัน ตัวเลขบนแกนนอนคือขอบของแต่ละชั้น ชั้นที่มีความถี่มากที่สุดมีจุดกึ่งกลางชั้นเท่าใด

2 4 6 8 0 2 5 8 7 5 3 9.5 19.5 29.5 39.5 49.5 59.5 69.5 เวลาทำการบ้านต่อวัน (นาที) จำนวนคน
นาที

คำใบ้ขั้นที่ 1

หาแท่งที่สูงที่สุดก่อน แล้วอ่านขอบซ้ายและขอบขวาของแท่งนั้นจากแกนนอน

คำใบ้ขั้นที่ 2

จุดกึ่งกลางชั้น คือ ขอบล่างบวกขอบบน หารสอง

ดูวิธีทำ
  1. แท่งที่สูงที่สุดมีความถี่ 8 อยู่ระหว่างขอบ 29.5 กับ 39.5 คือชั้น 30 ถึง 39 นาที
  2. จุดกึ่งกลางชั้น 29.5+39.52=34.5\tfrac{29.5 + 39.5}{2} = 34.5 นาที หรือคิดจากขีดจำกัด 30+392=34.5\tfrac{30 + 39}{2} = 34.5 ได้เท่ากัน

ข้อ 5 ยอดขายเฉลี่ย

ระดับง่าย

ร้านข้าวมันไก่จดยอดขายหกวันได้ 42 55 38 61 47 และ 57 จาน ร้านนี้ขายได้เฉลี่ยวันละกี่จาน

จาน

คำใบ้ขั้นที่ 1

บวกยอดขายทั้งหกวัน แล้วหารด้วยจำนวนวัน

ดูวิธีทำ

ผลรวม 42+55+38+61+47+57=30042 + 55 + 38 + 61 + 47 + 57 = 300 จาน ค่าเฉลี่ย 3006=50\tfrac{300}{6} = 50 จานต่อวัน

ข้อ 6 มัธยฐานของเวลาวิ่ง

ระดับกลาง

นักกีฬาของโรงเรียน 8 คนวิ่ง 100 เมตร ได้เวลาเป็นวินาทีดังนี้

14.2 13.5 15.1 12.8 13.9 16.0 14.6 13.1

หามัธยฐานของเวลาวิ่ง

วินาที

คำใบ้ขั้นที่ 1

เรียงข้อมูลจากน้อยไปมากก่อน

คำใบ้ขั้นที่ 2

ข้อมูลมี 8 ตัว ตรงกลางคือตัวที่ 4 กับตัวที่ 5

ดูวิธีทำ
  1. เรียงจากน้อยไปมาก 12.8 13.1 13.5 13.9 14.2 14.6 15.1 16.0
  2. N=8N = 8 เป็นจำนวนคู่ ตรงกลางคือตัวที่ 4 กับตัวที่ 5 คือ 13.9 กับ 14.2
  3. มัธยฐาน 13.9+14.22=14.05\tfrac{13.9 + 14.2}{2} = 14.05 วินาที

ข้อ 7 ฐานนิยมของเบอร์รองเท้า

ระดับง่าย

ร้านกีฬาจดเบอร์รองเท้าของนักกีฬาวอลเลย์บอลโรงเรียน 12 คน ได้ดังนี้

38 40 39 41 40 38 42 39 40 38 41 37

หาฐานนิยมของเบอร์รองเท้า ถ้ามีหลายค่า ให้ตอบทุกค่า คั่นด้วยจุลภาค

คำใบ้ขั้นที่ 1

นับว่าแต่ละเบอร์มีกี่คน

คำใบ้ขั้นที่ 2

ถ้ามีหลายเบอร์ที่มีคนมากที่สุดเท่ากัน ทุกเบอร์นั้นเป็นฐานนิยม

ดูวิธีทำ

นับแต่ละเบอร์ได้ เบอร์ 37 มี 1 คน 38 มี 3 คน 39 มี 2 คน 40 มี 3 คน 41 มี 2 คน และ 42 มี 1 คน

เบอร์ 38 และ 40 มีคนมากที่สุดเท่ากันคือ 3 คน ฐานนิยมจึงมีสองค่าคือ 38 และ 40

ข้อ 8 ค่าเฉลี่ยจากตารางความถี่

ระดับกลาง

ผลสอบย่อยเต็ม 5 คะแนนของนักเรียนห้องหนึ่งเป็นดังตาราง หาค่าเฉลี่ยเลขคณิตของคะแนน

คะแนน12345
จำนวนคน23753
คะแนน

คำใบ้ขั้นที่ 1

คูณแต่ละคะแนนกับจำนวนคนที่ได้คะแนนนั้นก่อน แล้วบวกกันเป็นผลรวมของคะแนนทั้งห้อง

คำใบ้ขั้นที่ 2

หารด้วยจำนวนนักเรียนทั้งหมด ไม่ใช่จำนวนช่องในตาราง

ดูวิธีทำ
  1. จำนวนนักเรียน N=2+3+7+5+3=20N = 2 + 3 + 7 + 5 + 3 = 20 คน
  2. ผลรวมของคะแนน 1(2)+2(3)+3(7)+4(5)+5(3)=2+6+21+20+15=641(2) + 2(3) + 3(7) + 4(5) + 5(3) = 2 + 6 + 21 + 20 + 15 = 64 คะแนน
  3. ค่าเฉลี่ย 6420=3.2\tfrac{64}{20} = 3.2 คะแนน

ข้อ 9 สมาชิกใหม่ของชมรม

ระดับยาก

ชมรมยกน้ำหนักมีสมาชิก 6 คน น้ำหนักตัวเฉลี่ย 48 กิโลกรัม พอมีสมาชิกใหม่เข้ามาอีก 1 คน น้ำหนักเฉลี่ยของทั้ง 7 คนกลายเป็น 50 กิโลกรัม สมาชิกใหม่หนักกี่กิโลกรัม

กิโลกรัม

คำใบ้ขั้นที่ 1

ค่าเฉลี่ยคูณจำนวนคนได้น้ำหนักรวม หาน้ำหนักรวมก่อนและหลังมีสมาชิกใหม่

คำใบ้ขั้นที่ 2

น้ำหนักของคนใหม่คือน้ำหนักรวมที่เพิ่มขึ้น

ดูวิธีทำ
  1. น้ำหนักรวมของ 6 คนเดิม 6×48=2886 \times 48 = 288 กิโลกรัม
  2. น้ำหนักรวมของ 7 คน 7×50=3507 \times 50 = 350 กิโลกรัม
  3. สมาชิกใหม่หนัก 350−288=62350 - 288 = 62 กิโลกรัม

ทำไมคนใหม่ต้องหนักกว่า 50 ถึง 12 กิโลกรัม ทั้งที่ค่าเฉลี่ยเพิ่มแค่ 2 เพราะต้องยกค่าเฉลี่ยของ 6 คนเดิมขึ้นคนละ 2 กิโลกรัม รวม 6×2=126 \times 2 = 12 กิโลกรัม ตรวจได้ว่า 62−50=1262 - 50 = 12

ข้อ 10 เลือกค่ากลาง

ระดับกลาง

เวลาที่เพื่อน 9 คนใช้เดินทางมาโรงเรียนคือ 10 12 15 15 18 20 20 22 และ 93 นาที คนที่ใช้ 93 นาทีบ้านอยู่อีกอำเภอหนึ่ง ถ้าต้องบอกด้วยตัวเลขตัวเดียวว่าเพื่อนกลุ่มนี้ใช้เวลาเดินทางประมาณเท่าไร ควรใช้ค่าใด

คำตอบ

คำใบ้ขั้นที่ 1

มีค่าไหนอยู่ห่างจากกลุ่มมากไหม ค่านั้นดึงค่ากลางตัวไหนได้มาก

ดูวิธีทำ

ค่า 93 นาทีอยู่ห่างจากกลุ่มมาก ค่าเฉลี่ย 2259=25\tfrac{225}{9} = 25 นาทีจึงถูกดึงขึ้นไปจนมากกว่าเวลาของ 8 คนจาก 9 คน ส่วนมัธยฐานคือตัวที่ 5 หลังเรียง ได้ 18 นาที ไม่สนว่าค่าที่ปลายแถวจะไกลแค่ไหน จึงบอกเวลาของคนส่วนใหญ่ได้ดีกว่า

ฐานนิยมมีสองค่าและแต่ละค่ามีแค่ 2 คน ไม่ได้บอกภาพรวมมากนัก ส่วนค่ามากที่สุดเป็นค่าของคนคนเดียว ไม่ใช่ค่ากลาง