descartesclytie0x/descartes-math-platform
บทที่ 8 กราฟและความสัมพันธ์เชิงเส้นตรงกับหนังสือ ม.1 เล่ม 2 บทที่ 3

8.5 แบบฝึกหัด

ทำในกระดาษก่อน แล้วค่อยใส่คำตอบให้เว็บตรวจ ตอบผิดได้ไม่จำกัดครั้ง ติดจริงๆ ค่อยเปิดคำใบ้ทีละขั้น และเปิดวิธีทำหลังทำเสร็จแล้วเท่านั้น

ข้อ 1 ลากจุดตามคำบอก

ระดับง่าย

ลากจุดสีส้มไปที่จุดซึ่งอยู่ทางซ้ายของแกน yy เป็นระยะ 4 หน่วย และอยู่เหนือแกน xx เป็นระยะ 2 หน่วย จุดจะติดอยู่บนจุดตัดของเส้นตาราง

คำใบ้ขั้นที่ 1

อยู่ทางซ้ายของแกน yy แปลว่าพิกัด xx ติดลบ

คำใบ้ขั้นที่ 2

ระยะห่างจากแกน yy บอกพิกัด xx ระยะห่างจากแกน xx บอกพิกัด yy

ดูวิธีทำ

ทางซ้ายของแกน yy 4 หน่วย คือเดินจากจุดกำเนิดไปทางซ้าย 4 หน่วย พิกัด xx เป็น −4-4 เหนือแกน xx 2 หน่วย คือขึ้นไป 2 หน่วย พิกัด yy เป็น 22 จุดนี้คือ (−4,2)(-4, 2) อยู่ในจตุภาคที่ 2

ข้อ 2 จุดในจตุภาคที่ 4

ระดับง่าย

จุดใดอยู่ในจตุภาคที่ 4

คำตอบ

คำใบ้ขั้นที่ 1

จตุภาคที่ 4 อยู่ขวาล่าง พิกัด xx เป็นบวก และพิกัด yy เป็นลบ

ดูวิธีทำ

จตุภาคที่ 4 อยู่ทางขวาล่างของจุดกำเนิด จุดในจตุภาคนี้มีพิกัด xx เป็นบวก และพิกัด yy เป็นลบ มีเพียง (3,−2)(3, -2) ที่เป็นแบบนี้ ส่วน (0,−2)(0, -2) อยู่บนแกน yy จึงไม่อยู่ในจตุภาคใด

ข้อ 3 คู่อันดับที่เท่ากัน

ระดับง่าย

ถ้า (2x−1,7)=(5,y+3)(2x - 1, 7) = (5, y + 3) แล้ว x+yx + y เท่ากับเท่าใด

คำใบ้ขั้นที่ 1

ตัวหน้าเท่ากับตัวหน้า ได้ 2x−1=52x - 1 = 5

คำใบ้ขั้นที่ 2

ตัวหลังเท่ากับตัวหลัง ได้ 7=y+37 = y + 3

ดูวิธีทำ
  1. ตัวหน้าเท่ากัน 2x−1=52x - 1 = 5 ได้ 2x=62x = 6 จึงได้ x=3x = 3
  2. ตัวหลังเท่ากัน 7=y+37 = y + 3 จึงได้ y=4y = 4
  3. x+y=3+4=7x + y = 3 + 4 = 7

ข้อ 4 พื้นที่จากพิกัด

ระดับกลาง

จุด A(−2,−1)A(-2, -1) B(4,−1)B(4, -1) C(4,3)C(4, 3) และ D(−2,3)D(-2, 3) เป็นจุดยอดของรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า ABCDABCD จงหาพื้นที่ของรูปสี่เหลี่ยมนี้

ตารางหน่วย

คำใบ้ขั้นที่ 1

AA กับ BB มีพิกัด yy เท่ากัน ด้าน ABAB ยาวเท่ากับผลต่างของพิกัด xx

คำใบ้ขั้นที่ 2

ผลต่างของ 44 กับ −2-2 คือ 4−(−2)4 - (-2)

ดูวิธีทำ
  1. AA กับ BB อยู่บนเส้นแนวนอนเดียวกัน ด้าน ABAB ยาว 4−(−2)=64 - (-2) = 6 หน่วย
  2. BB กับ CC อยู่บนเส้นแนวตั้งเดียวกัน ด้าน BCBC ยาว 3−(−1)=43 - (-1) = 4 หน่วย
  3. พื้นที่ 6×4=246 \times 4 = 24 ตารางหน่วย

ข้อ 5 จุดบนเส้นตรง

ระดับง่าย

จุดใดอยู่บนกราฟของ y=3x−2y = 3x - 2

คำตอบ

คำใบ้ขั้นที่ 1

แทนพิกัด xx ของจุดลงใน 3x−23x - 2 แล้วดูว่าได้พิกัด yy ของจุดนั้นหรือไม่

ดูวิธีทำ

แทน x=2x = 2 ได้ y=3(2)−2=4y = 3(2) - 2 = 4 ตรงกับจุด (2,4)(2, 4) ส่วนจุดอื่นแทนแล้วไม่ตรง เช่น x=4x = 4 ได้ y=10y = 10 ไม่ใช่ 22 และ x=0x = 0 ได้ y=−2y = -2 ไม่ใช่ 22

ข้อ 6 เขียนความสัมพันธ์จากตาราง

ระดับกลาง

ความสัมพันธ์ระหว่าง xx กับ yy ในตารางเป็นความสัมพันธ์เชิงเส้น เขียนให้อยู่ในรูป y=ax+by = ax + b

xx11223344
yy88111114141717

คำใบ้ขั้นที่ 1

xx เพิ่มขึ้นทีละ 11 แล้ว yy เพิ่มขึ้นทีละเท่าไร ค่านั้นคือ aa

คำใบ้ขั้นที่ 2

ค่า bb คือค่า yy เมื่อ x=0x = 0 ย้อนจากช่อง x=1x = 1 ไปหนึ่งช่อง

ดูวิธีทำ
  1. xx เพิ่มขึ้นทีละ 11 ค่า yy เพิ่มขึ้นทีละ 33 จึงได้ a=3a = 3
  2. ตารางไม่มีช่อง x=0x = 0 ย้อนจาก x=1x = 1 ไปหนึ่งช่อง yy ต้องลดลง 33 ได้ 8−3=58 - 3 = 5 จึงได้ b=5b = 5
  3. y=3x+5y = 3x + 5 ตรวจ x=4x = 4 ได้ 3(4)+5=173(4) + 5 = 17 ตรงกับตาราง

ข้อ 7 เช่าจักรยาน

ระดับกลาง

ร้านให้เช่าจักรยานริมหาดคิดค่าแรกเข้าครั้งละ 30 บาท และค่าเช่าชั่วโมงละ 15 บาท ถ้าแป้งจ่ายค่าเช่าทั้งหมด 120 บาท แป้งเช่าจักรยานกี่ชั่วโมง

ชั่วโมง

คำใบ้ขั้นที่ 1

ให้ xx แทนจำนวนชั่วโมง ค่าเช่าคือ y=15x+30y = 15x + 30

คำใบ้ขั้นที่ 2

แก้สมการ 15x+30=12015x + 30 = 120

ดูวิธีทำ
  1. ให้ xx แทนจำนวนชั่วโมง และ yy แทนค่าเช่าเป็นบาท ได้ y=15x+30y = 15x + 30
  2. จ่าย 120120 บาท จึงได้ 15x+30=12015x + 30 = 120
  3. ลบ 3030 ทั้งสองข้าง 15x=9015x = 90 จึงได้ x=6x = 6 คือเช่า 6 ชั่วโมง
  4. ตรวจ 15(6)+30=12015(6) + 30 = 120 บาท ถูกต้อง

ข้อ 8 เดินไปโรงเรียน

ระดับกลาง

กราฟแสดงระยะทางที่ใบเตยเดินจากบ้านไปโรงเรียน เทียบกับเวลาตั้งแต่ออกจากบ้าน ระหว่างทางใบเตยแวะซื้อขนมครั้งหนึ่ง

ช่วงที่ใบเตยเดินเร็วที่สุด ใบเตยเดินได้นาทีละกี่เมตร

เมตร

คำใบ้ขั้นที่ 1

ท่อนที่ชันที่สุดคือท่อนที่เดินเร็วที่สุด

คำใบ้ขั้นที่ 2

อัตราเร็วของแต่ละท่อน คือระยะทางที่เพิ่มขึ้นในท่อนนั้นหารด้วยเวลาของท่อนนั้น

ดูวิธีทำ
  1. ท่อนแรก นาทีที่ 00 ถึง 1010 เดินได้ 800800 เมตร ได้นาทีละ 800÷10=80800 \div 10 = 80 เมตร
  2. ท่อนที่สอง นาทีที่ 1010 ถึง 1515 เป็นเส้นแนวนอน ระยะทางไม่เพิ่ม คือหยุดซื้อขนม
  3. ท่อนสุดท้าย นาทีที่ 1515 ถึง 2020 เดินจาก 800800 ไปถึง 14001400 เมตร ได้ 600600 เมตรใน 55 นาที คือนาทีละ 120120 เมตร
  4. ท่อนสุดท้ายเร็วที่สุด เดินได้นาทีละ 120120 เมตร ซึ่งในกราฟเป็นท่อนที่ชันที่สุด

ข้อ 9 เลือกแพ็กเกจโทรศัพท์

ระดับยาก

แพ็กเกจโทรศัพท์รายเดือนมีสองแบบ แบบ A ค่ารายเดือน 150 บาท โทรนาทีละ 1 บาท แบบ B ค่ารายเดือน 300 บาท โทรนาทีละ 50 สตางค์ ถ้าในหนึ่งเดือนโทรกี่นาที ค่าบริการของสองแบบจะเท่ากัน

นาที

คำใบ้ขั้นที่ 1

ให้ xx แทนจำนวนนาทีที่โทร เขียนค่าบริการของแต่ละแพ็กเกจในรูป y=ax+by = ax + b

คำใบ้ขั้นที่ 2

ค่าบริการเท่ากันเมื่อ x+150=0.5x+300x + 150 = 0.5x + 300

ดูวิธีทำ
  1. ให้ xx แทนจำนวนนาที แบบ A y=x+150y = x + 150 แบบ B y=0.5x+300y = 0.5x + 300
  2. ค่าบริการเท่ากัน x+150=0.5x+300x + 150 = 0.5x + 300
  3. ลบ 0.5x0.5x และลบ 150150 ทั้งสองข้าง ได้ 0.5x=1500.5x = 150 จึงได้ x=300x = 300 นาที
  4. ตรวจ แบบ A 300+150=450300 + 150 = 450 บาท แบบ B 0.5(300)+300=4500.5(300) + 300 = 450 บาท เท่ากัน

ถ้าเขียนกราฟ เส้นของแบบ A ชันกว่าเพราะนาทีละ 1 บาท ทางขวาของจุดตัด (300,450)(300, 450) เส้น A อยู่สูงกว่า คนที่โทรเกิน 300 นาทีต่อเดือนจึงควรเลือกแบบ B

ข้อ 10 วาดกราฟเส้นตรงในกระดาษ

ระดับกลาง

วาดกราฟของ y=−2x+4y = -2x + 4 ในกระดาษ ให้กราฟแสดงจุดตัดแกน xx จุดตัดแกน yy และจุดอื่นอีกอย่างน้อยหนึ่งจุด เสร็จแล้วเปิดเฉลยเทียบตามเกณฑ์

คำใบ้ขั้นที่ 1

หาจุดตัดแกน yy จากการแทน x=0x = 0 และจุดตัดแกน xx จากการให้ y=0y = 0

คำใบ้ขั้นที่ 2

หาจุดที่สามไว้ตรวจ เช่นแทน x=1x = 1

ดูเฉลยและเกณฑ์ตรวจ

ตรวจกราฟของตัวเองทีละข้อ ได้ครบห้าข้อถือว่าผ่าน

  • ตัดแกน yy ที่ (0,4)(0, 4) เพราะแทน x=0x = 0 ได้ y=4y = 4
  • ตัดแกน xx ที่ (2,0)(2, 0) เพราะ 0=−2x+40 = -2x + 4 ได้ x=2x = 2
  • มีจุดอื่นที่อยู่บนเส้นจริง เช่น (1,2)(1, 2) หรือ (3,−2)(3, -2)
  • เส้นเอียงลงไปทางขวา เพราะ a=−2a = -2 ติดลบ ทุกครั้งที่ xx เพิ่ม 11 ค่า yy ลดลง 22
  • ลากเป็นเส้นตรงเส้นเดียวผ่านทุกจุด และลากเลยออกไปทั้งสองข้าง